We wtorek Sejm przeprowadził pierwsze czytanie rządowego projektu nowelizacji ustawy – Prawo oświatowe, ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw. Propozycja przewiduje m.in. gwarantowanie uczniom ustawowego prawa do kształtowania własnego wyglądu, skatalogowanie praw i obowiązków uczniowskich oraz utworzenie sieci rzeczników uczniowskich na czterech szczeblach (krajowym, wojewódzkim, szkolnym i - opcjonalnie - gminnym).

Zmiany zakładają też, że od września 2028 r. rady szkół staną się obowiązkowe. - Rodzice, uczniowie, nauczyciele - w równej liczbie - będą razem decydować o statucie, planie finansowym, sprawach istotnych dla życia szkoły. Dajemy szkołom dwa lata na przygotowanie - powiedziała ministra edukacji Barbara Nowacka.

Argumentowała, że prawa i obowiązki uczniów, które „dotyczą ponad czterech milionów dzieci i nastolatków (...) są dziś rozsiane w kilkunastu aktach prawnych”. Oceniła, że nie jest to system, który sprzyja edukacji obywatelskiej. - To jest system, który sprzyja wyłącznie dezorientacji - dodała. Projekt - dodała - to „porządek, na który polskie szkoły czekały”.

Szefowa MEN zaznaczyła, że projekt ustawy zawiera cztery główne elementy: porządkuje, chroni, wychowuje i angażuje. - Zbiera prawa i obowiązki uczniowskie w jednym miejscu: 17 praw, cztery wolności, 10 obowiązków. Jeden dokument, jeden adres. Koniec chaosu - powiedziała. Zaznaczyła przy tym, że „to nie są nowe prawa wymyślone przez ministerstwo”, ale takie, które „uczniowie mają od dawna” - do równego traktowania, do prywatności, do sprawiedliwego oceniania, do wolności od przemocy i dyskryminacji.

Po raz pierwszy, jak dodała, w ustawie określony będzie katalog „działań wychowawczych i sankcji wraz z procedurą ich nakładania”. - Cel jest wychowawczy, nie represyjny - zaznaczyła szefowa MEN. - Najpierw rozmowa, kontakt, zaangażowanie rodziców. Kiedy to nie wystarczy, dyrektor może wszcząć postępowanie i wymierzać kary. Kładziemy kres praktykom, które nie mają podstawy prawnej - podkreśliła.

Za dalszymi pracami nad projektem opowiedziała się większość klubów: Koalicja Obywatelska, PSL-TD, Centrum, Polska 2050 i Lewica. Ich przedstawiciele podkreślali, że zmiany są potrzebne i porządkują stan prawny.

- Projekt ustawy jest odpowiedzią na potrzeby sygnalizowane przez środowisko oświatowe - argumentowała Dorota Łoboda (KO). - Uczennice i uczniowie są coraz bardziej świadomi swoich praw, chcą mieć wpływ na szkolną rzeczywistość (...). Prawa człowieka, godność człowieka - nie zostają zawieszone po przekroczeniu progu szkoły - powiedziała.

Według Doroty Olko (Lewica), projekt jest dobry, ale wymaga dopracowania. M.in. chodzi o to, by „zatarcie kar odbywało się szybciej - po roku, a nie po trzech latach”.

Wniosek o odrzucenie projektu w pierwszym czytaniu zgłosił klub Prawa i Sprawiedliwości, a także koło Demokracja.

- To jest projekt antyszkolny, antypolski, antynauczycielski - powiedział Zbigniew Dolata (PiS). - Ten projekt jest dokładnie odzwierciedleniem tego, co myślicie o nauczycielach. Skoro trzeba wprowadzać ekstraordynaryjny system rzeczników praw ucznia (...), to znaczy, że w polskiej szkole zdiagnozowaliście jakąś dramatyczną patologię, której sprawcami jesteśmy my, nauczyciele. Nauczyciele opresyjni wobec uczniów - ocenił.

Sprzeciw wobec projektu wyraziła Konfederacja, która ma zastrzeżenia m.in. do obowiązkowych rad szkół. - Już dziś trudno zebrać aktywną radę rodziców, a teraz dokładacie kolejny organ, który będzie opiniował, współdecydował i blokował decyzje. W małych szkołach to może się skończyć zwyczajnym paraliżem - argumentował Witold Tumanowicz.

Do głosowania nad wnioskiem o odrzucenie projektu w pierwszym czytaniu posłowie przystąpią w bloku głosowań.

pak/ agz/