Organizatorem wydarzenia jest Instytut Ochrony Zdrowia, we współpracy z Warszawskim Uniwersytetem Medycznym i Związkiem Powiatów Polskich. 

Jesteśmy gotowi na kryzys? Powódź była ważnym sprawdzianem

W obliczu zagrożenia ze strony Rosji polskie samorządy powinny dziś przygotować się na różne scenariusze. Wśród najważniejszych wyzwań są m.in. budowa miejsc schronienia, zapewnienie ciągłości dostaw wody w sytuacji blackoutu, zabezpieczenie zasilania awaryjnego, przygotowanie na cyberataki, usprawnienie działania systemów alarmowych czy procedur masowej ewakuacji.

Już doświadczenia ostatnich lat pokazały, jak wiele elementów w sytuacji kryzysowej musi działać bez zarzutu i w sposób skoordynowany. Praktycznym sprawdzianem procedur dla wielu samorządów była powódź, która we wrześniu 2024 roku dotknęła południowo-zachodnią Polskę. Wówczas okazało się, jak wielkie znaczenie mają sprawne systemy alarmowania mieszkańców, organizacja ewakuacji, pomocy humanitarnej i zapewnienie bezpiecznych miejsc pobytu. Niedawno opublikowany raport NIK wskazał obszary, które wymagają dalszego wzmocnienia, m.in. aktualizację planów zarządzania kryzysowego oraz regularne szkolenia i ćwiczenia powodziowe.

Ustawa o ochronie ludności i obronie cywilnej ze stycznia 2025 roku nałożyła na samorządy konkretne zadania, które powinny realizować w przypadku klęsk żywiołowych, konfliktu zbrojnego i innych sytuacji nadzwyczajnych. Jej przepisy jasno wskazują, że to wójt, burmistrz lub prezydent miasta pełni funkcję szefa ochrony ludności na swoim terenie. Oprócz tego, że ustawa uporządkowała system prawny na wypadek kryzysów, zapewniła mechanizm ich finansowania na poziomie 0,3 proc. PKB. W latach 2025–2026 na realizację programu ochrony ludności i obrony cywilnej przeznaczono łącznie ponad 33,9 mld zł. 

Nowe przepisy i zwiększenie środków na realizację zadań mogą jednak nie wystarczyć, jeśli samorządy nie będą potrafiły skutecznie realizować celów związanych z bezpieczeństwem. 

Ukraińcy podzielą się swoim doświadczeniem

Ukraińskie samorządy, które od czterech lat funkcjonują w warunkach pełnoskalowej wojny, mogą podzielić się bezcennym doświadczeniem związanym z reagowaniem na zagrożenie. Rosyjska inwazja skonfrontowała tamtejsze władze lokalne z sytuacjami, w których standardowe procedury reagowania kryzysowego należało „tu i teraz” odnieść do dynamicznie zmieniających się warunków. Samorządy musiały zacząć ściśle współpracować z wojskiem, strażą pożarną czy służbami ratunkowymi, organizować ewakuację, zapewnić miejsca czasowego pobytu, zabezpieczyć potrzeby szczególnych grup: dzieci, seniorów, chorych i osób z niepełnosprawnościami i to w warunkach zagrożenia energetycznego, transportowego i telekomunikacyjnego. Zagrożeniem były (i do dziś są) nie tylko bomby i czołgi, ale również dezinformacja czy cyberataki. W takich warunkach liczy się szybkie podejmowanie decyzji.

Polskie samorządy są obecnie na etapie wdrażania nowych rozwiązań, podczas gdy te w Ukrainie mają już za sobą kilkuletnie doświadczenie funkcjonowania w trudnych warunkach pełnoskalowej wojny. Swoimi wnioskami podzielą się podczas konferencji w Centrum Dydaktycznym WUM. 
Spotkają się tam przedstawiciele administracji rządowej, lokalni samorządowcy z Polski i Ukrainy oraz przedstawiciele służb i instytucji odpowiedzialnych m.in. za organizowanie pomocy humanitarnej oraz naukowcy. W programie przewidziano wystąpienia ekspertów, panele dyskusyjne oraz sesje pytań i odpowiedzi. 

Ważnym punktem będą prezentacje studium przypadków z obwodów dniepropietrowskiego, charkowskiego, chersońskiego i sumskiego. Swoimi doświadczeniami podzielą się przedstawiciele samorządów, którzy od 2022 roku w praktyce mają do czynienia z wyzwaniami, do których polskie społeczności lokalne dopiero przygotowują się organizacyjnie. Przedstawią m.in., jak organizują ewakuację ludności cywilnej, zapewniają ciągłość dostaw wody i energii, dostęp do usług społecznych, w tym do ochrony zdrowia i edukacji.

Jedno z wystąpień będzie poświęcone zagrożeniom chemicznym, biologicznym, radiologicznym i nuklearnym (CBRN) w czasie wojny hybrydowej.

Rząd wsłucha się w głos zza wschodniej granicy

Celem konferencji jest wypracowanie rekomendacji dla polskich wsi, miast, gmin, powiatów i województw na wypadek sytuacji nadzwyczajnych, nie tylko związanych z zagrożeniem militarnym, ale i cyberatakami, blackoutem czy katastrofami naturalnymi. Dyskusja koncentrować się będzie na różnych etapach i aspektach reagowania kryzysowego: od pierwszych godzin od pojawienia się zagrożenia, przez ewakuację, zabezpieczenie infrastruktury krytycznej, po wskazanie rozwiązań wypracowanych w Ukrainie, które warto byłoby wdrożyć w polskich realiach prawnych i organizacyjnych. 

Do dyskusji zaproszeni zostali m.in. wicepremier i minister obrony narodowej Władysław Kosiniak-Kamysz, sekretarz stanu w Ministerstwie Obrony Narodowej Cezary Tomczyk, wicepremier i minister cyfryzacji Krzysztof Gawkowski, podsekretarz stanu w MSWiA Wiesław Leśniakiewicz, podsekretarz stanu w Ministerstwie Zdrowia Katarzyna Anna Kacperczyk oraz ambasador Ukrainy w Polsce Wasyl Bodnar.
Opiekę merytoryczną nad konferencją sprawuje Rada Naukowa, na czele której stoi prof. Robert Gałązkowski, dziekan Wydziału Nauk o Zdrowiu WUM oraz kierownik Zakładu Ratownictwa Medycznego. Profesor w latach 2008–2024 kierował Lotniczym Pogotowiem Ratunkowym, współtworząc nowoczesny system lotniczego ratownictwa medycznego w Polsce. 

Początek konferencji o godz. 9.00.

Organizatorzy szczególnie zapraszają do udziału przedstawicieli samorządów, Państwowej Straży Pożarnej, Policji, Wojska Polskiego oraz innych służb, pracowników instytucji odpowiedzialnych za infrastrukturę krytyczną i bezpieczeństwo cyfrowe, a także organizacje społeczne zaangażowane w pomoc humanitarną. Liczba miejsc jest ograniczona. Decyduje kolejność zgłoszeń.

Szczegółowy program wydarzenia i formularz rejestracyjny dostępne są na stronie: www.swkz.pl.