Kbk ma znaczenie przy ustalaniu kwoty refundacji wydatków na fundusz sołecki - gminy, w których średnia kwota bazowa jednostki jest niższa od krajowej mogą liczyć na zwrot 40 proc. wydatków. Samorządy, w których lokalna kwota bazowa jest wyższa otrzymają refundację w wysokości 30 lub 20 proc. 

Od lat jednak kwoty zwrotów są niższe i resort finansów musi stosować tzw. mechanizm korygujący. Wynika to z przekroczenia przyjętego na dany rok budżetowy maksymalnego limitu wydatków. 

W 2026 r. w ramach funduszy sołeckich zaplanowano wydatki na poziomie ok. 1 mld zł. Tymczasem planowany zwrot dla gmin ma wynieść ok. 292 mln zł. 

Rok wcześniej na fundusze sołeckie wydano ok. 850 mln zł z czego budżet państwa zwrócił gminom ok. 286 mln zł. 

Jak obliczana jest kwota bazowa kraju

Zgodnie z art. 3 ust. 9 i 10 ww. ustawy średnią kwotę bazową w kraju (Kbk) oblicza się dzieląc łączną kwotę wykonanych dochodów bieżących gmin wiejskich i miejsko-wiejskich, o których mowa w przepisach o finansach publicznych, przez liczbę mieszkańców gmin wiejskich i miejsko-wiejskich według stanu na 31 grudnia roku poprzedzającego rok budżetowy o dwa lata, ustaloną przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego.

Podstawę do wyliczenia średniej kwoty bazowej w kraju stanowią wykonane dochody bieżące, wykazane za rok poprzedzający rok budżetowy o dwa lata, w sprawozdaniach gmin wiejskich i miejsko-wiejskich, których obowiązek sporządzania wynika z przepisów o finansach publicznych w zakresie sprawozdawczości budżetowej, z uwzględnieniem korekt złożonych do właściwych regionalnych izb obrachunkowych w terminie do 30   czerwca roku poprzedzającego rok budżetowy.

Do wyliczenia średniej kwoty bazowej w kraju (Kbk) na rok budżetowy 2027 zostały przyjęte wielkości:

1)  wykonane w 2025 roku dochody bieżące gmin wiejskich i miejsko-wiejskich, wykazane w sprawozdaniach, z uwzględnieniem korekt złożonych do właściwych regionalnych izb obrachunkowych do 30 czerwca 2026 roku;

2)  liczba mieszkańców gmin wiejskich i miejsko-wiejskich według stanu na 31 grudnia 2025 roku, ustalona przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego.

Fundusz sołecki jest realizowany od 2009 r. Początkowo średnio ok. 55 proc. gmin, w których są sołectwa, tworzyło fundusz sołecki. Jednak od 2014 r. liczba gmin w których realizowany jest fundusz sołecki systematycznie rośnie i wynosi obecnie ok. 70 proc. gmin w których są sołectwa.

mp/