SGiPW zwróciło się do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji o doprecyzowanie sposobu wydatkowania środków z Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej. Chodzi o wprowadzenie mechanizmu zapewniającego ciągłość finansowania przedsięwzięć, które wymagają realizacji etapowej.

„Brak takiego rozwiązania może prowadzić do sytuacji, w której środki przeznaczone na rozwój systemu ochrony ludności i obrony cywilnej nie będą wykorzystywane w sposób optymalny, ponieważ samorządy - kierując się odpowiedzialnością finansową będą rezygnować z inwestycji wymagających dłuższego okresu realizacji. Dotyczy to przy tym przedsięwzięć o strategicznym znaczeniu dla bezpieczeństwa mieszkańców” – wskazano.

Jak podkreślono, w przypadku braku gwarancji finansowania zadań, samorząd staje przed wyborem czy rozpocząć zadanie bez pewności jego dokończenia, czy zrezygnować z realizacji inwestycji mimo jej wcześniejszej pozytywnej oceny.

„Taki mechanizm jest szczególnie problematyczny w odniesieniu do inwestycji budowlanych z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej, m.in. magazynów ochrony ludności, obiektów zbiorowej ochrony, infrastruktury logistycznej, zaplecza technicznego czy innych przedsięwzięć wymagających przygotowania dokumentacji, przeprowadzenia procedur administracyjnych i zamówień publicznych oraz prowadzenia robót w cyklu przekraczającym jeden rok” – wskazano.

Zmiany w Programie Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej. Jest zagrożenie niewykorzystania środków

Samorządowcy podkreślili, że wprowadzenie gwarancji finansowania projektów wieloletnich, które otrzymały pozytywną ocenę pozwoli podejmować odpowiedzialne decyzje dotyczące inwestycji w ochronę ludności. Według SGiPW zastosowanie tego mechanizmu nie będzie stało w sprzeczności z koniecznością corocznego rozliczania przekazanych środków ani z obowiązkiem prawidłowego ujmowania przedsięwzięć w wieloletnich prognozach finansowych JST.

Jak wyjaśniono w stanowisku, w obecnym modelu realizacji programu możliwa jest sytuacja, w której przedsięwzięcie wieloletnie zostaje pozytywnie ocenione na podstawie wniosku zawierającego harmonogram rzeczowo-finansowy, jednak umowa nie zapewnia finansowania dalszych etapów inwestycji w następnym roku budżetowym.

Zwrócono również uwagę, że art. 156a ustawy z dnia 5 grudnia 2024 r. o ochronie ludności i obronie cywilnej przewiduje mechanizm finansowania inwestycji budowlanych o charakterze wieloletnim. 

„Jednocześnie projekt Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2027 2031 zakłada wieloletnią perspektywę realizacji i finansowania zadań. Powstaje zatem potrzeba jednoznacznego przełożenia tych założeń na praktykę zawierania umów z jednostkami samorządu terytorialnego” – podkreślono.

W piśmie SGiPW zaproponowało wprowadzenie do programu możliwość zawarcia umowy obejmującej cały okres realizacji zadania, przy zachowaniu corocznego przekazywania i rozliczania środków. Stowarzyszenie postuluje również opracowanie jednolitych wytycznych dla wojewodów i innych dysponentów środków, tak aby zasady finansowania inwestycji wieloletnich były stosowane w sposób jednolity na terenie całego kraju. 

Samorządowcy zaapelowali też o podjęcie niezbędnych działań legislacyjnych, jeśli obecne podstawy prawne są niewystarczające w tym zakresie.

mr/