W ocenie władz ZMP straż gminna stanowi ważny element lokalnego systemu bezpieczeństwa, a jej rola wzrasta w sytuacjach kryzysowych oraz w stanach zagrożenia państwa. 

„Strażnicy dysponują unikalną znajomością lokalnej infrastruktury, uwarunkowań terenu i występujących zagrożeń, a także doświadczeniem we współdziałaniu z Policją” – podkreślono w stanowisku ZMP. 

Zdaniem prezydenta Sosnowca i wiceszefa ZMP Arkadiusza Chęcińskiego, w warunkach wojennych strażnicy gminni powinni pozostawać do dyspozycji jednostek samorządu terytorialnego. W jego ocenie jest to niezbędne dla zapewnienia ciągłości realizacji zadań publicznych z zakresu porządku publicznego oraz ochrony mieszkańców.

Przedstawiciele miast zwrócili również uwagę, że w warunkach mobilizacji inne służby, inspekcje i straże realizujące zadania na rzecz bezpieczeństwa państwa co do zasady pozostają poza systemem powszechnego uzupełnienia Sił Zbrojnych. Powoływanie strażników miejskich do wojska tworzyłoby ich zdaniem lukę w lokalnych strukturach obronnych.

W tej sytuacji, zdaniem Zarządu ZMP konieczne jest przyjęcie rozwiązań zapewniających możliwość wyłączenia strażników miejskich od obowiązku pełnienia czynnej służby wojskowej w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny. Rozwiązanie takie powinno stanowić element spójnego systemu zapewnienia ciągłości wykonywania zadań publicznych oraz ochrony ludności na poziomie lokalnym.

Straże gminne i miejskie to samorządowe, umundurowane formacje tworzone, by chronić porządek publiczny na terenie gminy. Według danych MSWiA na koniec 2023 r. w Polsce istniały 444 straże, w tym 381 straży miejskich i 63 straże gminne. We wszystkich strażach łącznie zatrudnionych było około 10 tys. osób.

Do największych pod względem liczby zatrudnionych straży należą obecnie: Straż Miejska m.st. Warszawy (1,4 tys. strażników), Straż Miejska Miasta Krakowa (500 strażników) oraz Straż Miejska w Łodzi (341 strażników). 

mp/