Podczas posiedzenia Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego strona samorządowa przekazała wiceszefowi MSWiA Tomaszowi Szymańskiemu pakiet deregulacyjny 2.0 zawierający projekt nowelizacji 23 ustaw i rozporządzeń. Propozycje legislacyjne przywracające kompetencje samorządom obejmują dziesięć obszarów tematycznych. 

Pierwszym z obszarów ujętych w pakiecie jest wprowadzenie instrumentów prawnych ograniczających nadużycia prawa do dostępu do informacji publicznej. 

„Tu należy podkreślić z pełną stanowczością, że stronie samorządowej nie zależy na odbieraniu prawa obywateli do dostępu informacji publicznej, co jest podstawowym gwarantem demokratycznego państwa. Zależy nam na uporządkowaniu tych informacji, czy tych wniosków, które mają charakter wniosków uporczywych, powtarzalnych. Wnioskodawcy działają w celach czysto komercyjnych, a nie służą one szeroko rozumianemu interesowi publicznemu” – powiedział współprzewodniczący KWRiST, prezydent Wodzisławia Śląskiego Mieczysław Kieca.

Samorządowcy proponują również zmiany przepisów pozwalające na przekazanie środków z funduszu sołeckiego na inwestycje o charakterze drogowym, także na gruntach należących do powiatu, czy województwa. 

„Kolejny obszar to uprawnienia i usprawnienie zakresu realizacji wyroków eksmisyjnych. Bardzo poważny obszar związany z gospodarką mieszkaniową na terenie gminy, a więc zapewnienie gminie możliwie szybkiego odzyskania lokalu zajętego bez tytułu prawnego przy wsparciu odpowiednich służb, a także przyspieszeniem procedury wypowiedzenia umowy najmu w sytuacjach, gdy lokal pozostaje faktycznie niezamieszkały, opuszczony” – wskazał Kieca. 

Propozycje zmian dotyczą również przepisów o podatkach i opłatach lokalnych. Chodzi m.in. o wprowadzenie możliwości ustalania podatku od nieruchomości osobno dla każdego współwłaściciela gruntów zajętych pod drogi dojazdowe i parkingi przy budynkach mieszkalnych, proporcjonalnie do jego udziału. 

„Kolejna grupa to usprawnienia w postępowaniach sądowo-administracyjnych dla jednostek samorządu terytorialnego wynikająca z praktyki udziału w postępowaniach drugiej instancji a także dotyczące samorządowych kolegiów odwoławczych w przypadku opłat sądowych przy zażaleniach i skargach wnoszonych do Naczelnego Sądu Administracyjnego” – poinformował Kieca. 

W pakiecie deregulacyjnym samorządowcy przedstawili też propozycję ujednolicenia katalogu i zasad opłat za usługi cmentarne, ułatwienia w zakresie obrotu nieruchomościami wpisanymi do rejestru zabytków, usprawnienia w zakresie wydawania tekstów jednolitych uchwał rad gmin i powiatów, ułatwienia dla gmin turystycznych i uzdrowiskowych w zakresie pobierania opłat za parkowanie oraz zmiany w przepisach o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi w zakresie rozszerzenie możliwości kierowania osób potrzebujących wsparcia na odpowiednie badania.

Strona samorządowa oczekuje, że w najbliższym miesiącu propozycje pakietu zostaną skierowane do zespołów merytorycznych KWRiST w celu wstępnego omówienia projektów adresowanych do danych ministerstw. Najpóźniej w kwietniu samorządowcy będą wnosić o kompleksową informację związaną z harmonogramem prac nad zmianą przepisów.

Obecnie trwają prace nad pierwszym pakietem deregulacyjnym przedłożonym przez stronę samorządową KWRiST. Jak poinformował wiceminister Tomasz Szymański we wrześniu ubiegłego roku, projekt ustawy został wpisany do wykazu prac legislacyjnych. Aby usprawnić prace zrezygnowano w nim z niektórych propozycji wymagających szerszych uzgodnień, w tym m.in. z przepisów dotyczących zmiany granic gmin. 

26 listopada 2025 r. projekt skierowano do uzgodnień międzyresortowych i na tym etapie zostały wniesione uwagi zarówno przez poszczególne ministerstwa jak i wojewodów. 

„Część stanowisk ministerstw jest dosyć radykalna i wnosząca zrezygnowania z kolejnych przepisów” –  podkreślił zastępca dyrektora Departamentu Administracji Publicznej MSWiA Szymon Wróbel. „Wydaje nam się, że ochroniliśmy w tych rozmowach z urzędami wojewódzkimi klauzule generalne, bo siłą rzeczy generowały one określone obawy po stronie nadzoru prawnego wojewodów” – dodał.

W ramach prac nad pierwszym pakietem zmian MSWiA chce do projektu ustawy dołączyć zmiany przepisów w zakresie opłat za usługi cmentarne. Zdaniem resortu sprawa dotycząca ustalania opłat komunalnych za korzystanie z cmentarzy wymaga pilnej interwencji i nie powinna czekać na prace w ramach pakietu 2.0.

mr/