Opublikowany we wtorek na stronie RCL projekt zakłada szeroką reformę przepisów dotyczacych funkcjonowania straży gminnych. Jak podkreślono w uzasadnieniu, celem zmian jest „dostosowanie przepisów do aktualnych potrzeb organizacyjno-funkcjonalnych straży gminnych (miejskich), a tym samym zapewnienie jednolitych procedur postępowania, co przyczyni się do poprawy organizacji straży, wykonywania przez nie zadań oraz bardziej efektywnej współpracy z Policją w zakresie ochrony porządku publicznego”. Autorzy projekty wskazali też, że dotychczasowa praktyka stosowania ustawy ujawniła liczne wątpliwości interpretacyjne utrudniające jednolite stosowanie przepisów zarówno przez straże, jak i jednostki samorządu terytorialnego.

Nowa ustawa wprowadza obowiązek zawiadamiania właściwego terytorialnie komendanta Policji o utworzeniu oraz o rozwiązaniu straży gminnej (miejskiej). Obecnie rada gminy przy tworzeniu lub likwidacji formacji ma nakładany obowiązek informacyjny wyłącznie wobec wojewody (zasięgając jedynie opinii szefa wojewódzkiego Policji). Po zmianach rada gminy będzie zobowiązana formalnie powiadomić o tym fakcie zarówno wojewodę, jak i komendanta wojewódzkiego Policji, co ma przełożyć się na lepszą koordynację działań obu służb.

Zgodnie z propozycją rozszerzony ma zostać katalog środków przymusu bezpośredniego przysługujących strażnikom. Dodane do niego zostaną kaski i konie służbowe.

Szerszy będzie również zakres stosowania uprawnienia strażników gminnych do żądania wskazania przez właściciela lub użytkownika pojazdu komu powierzył pojazd do kierowania lub używania w oznaczonym czasie — również w sytuacjach niezwiązanych z kontrolą ruchu drogowego.

W ustawie Prawo o ruchu drogowym zaproponowano natomiast rozszerzenie uprawnień do interwencji wobec kierujących pojazdami łamiących przepisy ruchu drogowego. Chodzi o wjazd pod prąd, jazdę wzdłuż po drodze dla pieszych lub po przejściu dla pieszych, a także zanieczyszczanie lub zaśmiecanie drogi.

W ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach zaproponowano zaś rozszerzenie uprawnień do interwencji w zakresie przepisów dotyczących gospodarki komunalnej i usuwania odpadów znajdujących się na terenie kontrolowanej nieruchomości. Straże będą mogły zobowiązać właściciela nieruchomości do zbierania znajdujących się jego terenie odpadów komunalnych.

W projekcie zaproponowano także rozszerzenie nadzoru prowadzonego przez wojewodę w zakresie użycia i wykorzystania przez straże gminne broni palnej oraz środków przymusu bezpośredniego.

Zgodnie z propozycją zniesiony zostanie obecny wymóg ukończenia 21 lat przez osobę ubiegającą się o pracę w straży gminnej lub miejskiej. 

Zaproponowano też możliwość wyróżnienia strażnika za szczególne osiągnięcia dodatkowym płatnym urlopem wypoczynkowym w wymiarze do 5 dni roboczych w roku.

Ponadto projekt rozszerza mechanizmy ochrony funkcjonariuszy. Strażnicy będą korzystać z ochrony przewidzianej dla funkcjonariuszy publicznych w Kodeksie karnym również poza czasem pracy, jeżeli podejmą działania w celu odparcia zagrożenia dla życia, zdrowia lub porządku publicznego.

Projekt wprowadza także prawo do ochrony prawnej lub zwrotu kosztów poniesionych na obronę strażnika gminnego w postępowaniu karnym związanym z wykonywaniem zadań służbowych. Zmodyfikowano także zasady zawieszania strażnika w czynnościach służbowych – w przypadku wniesienia subsydiarnego aktu oskarżenia decyzja przełożonego o zawieszeniu będzie miała charakter fakultatywny, a nie obligatoryjny.

Nowa ustawa umożliwi strażnikom rejestrowanie przebiegu interwencji przy użyciu środków technicznych nagrywających nie tylko obraz, ale i dźwięk. 

Nowelizacja umożliwi ponadto strażom działanie na terenie sąsiednich gmin na podstawie porozumienia samorządów m.in. w zakresie ratowania życia, doprowadzania osób nietrzeźwych czy konwojowania wartościowych przesyłek. Z kolei Policja i Straż Graniczna zyskają ustawowy, nieodpłatny dostęp w czasie rzeczywistym do obrazu z monitoringu miejskiego.

Zgodnie z projektem nowe rozwiązania mają wejść w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia w Dzienniku Ustaw. 

mp/