Na stronie Rządowego Centrum Legislacji pojawił się projekt rozporządzenia w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej, w tym dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym. 

Wydanie powyższego dokumentu jest elementem prac prowadzonych przez Ministerstwo Edukacji Narodowej we współpracy z Instytutem Badań Edukacyjnych – Państwowym Instytutem Badawczym w ramach Reformy2026. Kompas Jutra, której celem jest poprawa jakości i efektywności kształcenia w szkołach, w szczególności w zakresie kształcenia kompetencji i rozwoju praktycznych umiejętności uczniów.

Jak zaznaczają autorzy, nowa podstawa programowa wychowania przedszkolnego i kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej jasno i precyzyjnie określa cele kształcenia, jest skoncentrowana na budowaniu kompetencji uczniów, a nie tylko zapamiętywaniu informacji oraz traktuje rozwój kompetencji przekrojowych oraz sprawczości jako najbardziej niedoceniane elementy dotychczasowych doświadczeń szkolnych.

Przedszkola

W przypadku edukacji przedszkolnej, główny nacisk będzie położony na kompetencje fundamentalne, tj. kompetencje językowe, matematyczne, cyfrowe i ruchowe. Drugą istotną kwestią będzie rozwijanie kompetencji przekrojowych: rozwiązywanie problemów, krytyczne myślenie oraz kompetencje społeczne. 

Wśród propozycji MEN znalazło się również rozwijanie sprawczości przedszkolaków. 

Do zadań przedszkola ujętych w nowej podstawie programowej należeć będą m.in.: wspieranie wielokierunkowej aktywności dziecka przez organizację warunków sprzyjających nabywaniu doświadczeń w każdym obszarze jego rozwoju; zapewnienie warunków do budowania wspólnoty, w której każde dziecko czuje się akceptowane, rozumiane i potrzebne, a różnorodność traktowana jest jako wartość społeczna i edukacyjna; przygotowanie dziecka do rozpoznawania, nazywania i rozumienia emocji i uczuć własnych i innych ludzi czy współdziałanie z rodzicami, różnymi środowiskami, organizacjami i instytucjami, uznanymi przez rodziców za źródło istotnych wartości, na rzecz tworzenia warunków umożliwiających wszechstronny rozwój dziecka.

Szkoła podstawowa 

Tak jak w dotychczasowej podstawie programowej dla szkoły podstawowej, kształcenie w tej szkole dzieli się na dwa etapy edukacyjne: I etap edukacyjny: klasy I–III szkoły podstawowej – edukacja wczesnoszkolna; II etap edukacyjny: klasy IV–VIII szkoły podstawowej.

Podstawa programowa kształcenia ogólnego dla klasy I–III szkoły podstawowej (tj. w zakresie edukacji wczesnoszkolnej) ma charakter zintegrowany, skoncentrowany wokół kompetencji fundamentalnych (językowych, matematycznych, cyfrowych i ruchowych), kompetencji przekrojowych (rozwiązywanie problemów, współpraca i dbanie o innych, myślenie krytyczne oraz kreatywne, dbanie o siebie i kierowanie sobą) oraz sprawczości. Natomiast podstawa programowa kształcenia ogólnego dla klas IV–VIII szkoły podstawowej (tj. II etapu edukacyjnego) określa następujące zajęcia edukacyjne, tj.: język polski, język obcy nowożytny, drugi język obcy nowożytny, język łaciński, muzykę, plastykę, historię, edukację obywatelską, przyrodę, geografię, biologię, chemię, fizykę, matematykę, informatykę, zajęcia praktyczno-techniczne, wychowanie fizyczne, edukację dla bezpieczeństwa, edukację zdrowotną, etykę, język mniejszości narodowej lub etnicznej, język regionalny – język kaszubski.

W projekcie rozporządzenia opisane zostały cele kształcenia ogólnego w szkole podstawowej, w tym kompetencje (fundamentalne, przekrojowe) oraz sprawczość, które powinny być rozwijane i kształcone w trakcie edukacji w szkole podstawowej a także zadania wychowawczo-profilaktyczne szkoły podstawowej.

Podstawa programowa kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej przewiduje 6 modułów tematycznych, tj.: 

1) moduł bezpieczeństwo i obrona – występujący w przypadku edukacji wczesnoszkolnej, zajęć praktyczno- techniczne i wychowania fizycznego; 

2) moduł medialny – występujący w przypadku języka polskiego, informatyki, zajęć praktyczno-technicznych, geografii i edukacji obywatelskiej; 

3) moduł filozoficzny – występujący w przypadku języka polskiego i historii; 

4) moduł ekonomiczno-finansowy – występujący w przypadku edukacji wczesnoszkolnej, zajęć praktyczno-technicznych, matematyki, geografii i edukacji obywatelskiej; 

5) moduł klimatyczny – występujący w przypadku przyrody, geografii, biologii, chemii, fizyki, edukacji zdrowotnej i zajęć praktyczno-technicznych; 

6) moduł kultura – występujący w przypadku edukacji wczesnoszkolnej, języka polskiego, historii, plastyki i muzyki.

Planuje się by podstawa programowa kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej będzie wdrażana sukcesywnie, tj. począwszy od dnia 1 września 2026 r. w klasach I i IV szkoły podstawowej, a w latach następnych również w kolejnych klasach szkoły podstawowej. Jednocześnie w projekcie rozporządzenia proponuje się, aby nowa podstawa programowa kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej w zakresie przedmiotu edukacja dla bezpieczeństwa była stosowana począwszy od roku szkolnego 2026/2027 w klasach VIII.

W podstawie programowej dla uczniów z niepełnosprawnością zaproponowano odmienną od dotychczasowej hierarchię celów kształcenia oraz uzupełniono treści nauczania – wymagania szczegółowe dotyczące wiedzy i umiejętności – o szczególnie istotne treści z perspektywy funkcjonowania uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym, tj. z zakresu edukacji zdrowotnej oraz edukacji społecznej.

Podstawa programowa kształcenia ogólnego dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym w szkole podstawowej również będzie obowiązywać od dnia 1 września 2026 r.
 

mo/