Podczas debaty strategicznej w czasie Forum Bankowo-Samorządowego przedstawiciele banków i samorządów omówili system finansowania JST w kontekście nowych wyzwań obronnościowych i demograficznych.

Marek Miesztalski, skarbnik województwa mazowieckiego podkreślił, że po wprowadzeniu nowelizacji ustawy o dochodach JST „województwa wiele nie zyskały, ale też nie straciły”.

„Z jednej strony w dalszym ciągu województwa nie mają prawie żadnych dochodów własnych; walczymy, żeby to się zmieniło, ale zobaczymy, jak to będzie. (…) Można powiedzieć, że na chwilę obecną system uspokoił finanse samorządowe” – powiedział Miesztalski.

Stanisław Jastrzębski, przewodniczący Związku Gmin Wiejskich RP opisując sytuację finansową małych gmin zwrócił uwagę m.in. na niższe niż w ubiegłym roku budżety, spadające dochody z PIT i CIT i systematyczny odpływ ludności.

„Z przykrością stwierdzam, że w większości gmin więcej mieszkańców umiera, niż się rodzi. To powoduje różne komplikacje. W sposobie kształtowania budżetu na rok 2026 największą wartość stanowią dochody z PIT i CIT. Ale żeby te dochody były, to musimy mieć mieszkańców" - powiedział Jastrzębski.

Mirosław Czekaj, prezes zarządu Banku Gospodarstwa Krajowego podkreślił z kolei, że dla BGK samorządy są postrzegane „jako ważny fragment państwa, którego wiarygodność jest bardzo wysoka”. Podobnie stwierdził wiceprezes zarządu PKO Banku Polskiego Michał Sobolewski.

„Jeżeli chodzi o stabilność finansową samorządów postrzegamy ją coraz lepiej. Sytuacja się poprawia, co się potwierdza w naszych analizach” – przyznał wiceprezes Sobolewski.

Krzysztof Karwowski, przewodniczący Rady ZBP i przewodniczący Sekcji Bankowości Spółdzielczej ZBP odniósł się natomiast do roli banków spółdzielczych w finansowaniu działań samorządów. Podkreślił, że obecnie sektor bankowy wspólnie z samorządem powinni skupić się na kwestiach dotyczących bezpieczeństwa i obronności.

„Pojawił się nowy strumień potrzeb, czyli sprawa bezpieczeństwa i obronności. To są tematy do tej pory mało znane, a w niektórych przypadkach, w strategiach wielu banków komercyjnych, wręcz zakazane obszary finansowania. Więc tu musi nastąpić ta zmiana w budowaniu kompetencji, żebyśmy zbudowali bezpieczną Polskę na przyszłość” – powiedział Karwowski.

Do kwestii bezpieczeństwa odniósł się też Dionizy Smoleń, partner PWC Polska. Podkreślił, że budując odporność samorządów należy skupić się na integracji działań w zakresie współpracy instytucjonalnej i finansowania.

Mówiąc dalej o wyzwaniach samorządów Stanisław Jastrzębski podkreślił, że gminy wiejskie ze względów logistycznych i finansowych nie są w stanie w pełni zapewnić bezpieczeństwa mieszkańcom. Podkreślił, że w budowaniu odporności konieczne jest współdziałanie, racjonalne podejście do wyzwań, wsparcie na modernizacje stacji uzdatniania wody i dostosowanie obiektów, by mogły pełnić funkcję schronów.

„Powinniśmy w miarę szybko przejrzeć obecne budynki szkolne, gdzie mamy piwnice niedostosowane do tych potrzeb, mamy świetlice wiejskie, które są niedostosowane. Musimy to dostosować. I jesteśmy tym zainteresowani” – powiedział Jastrzębski.

Prezes zarządu BGK Mirosław Czekaj przypomniał z kolei, że samorządy mogą skorzystać z licznych form wsparcia finansowego. Wskazał m.in. na środki z KPO związane z zieloną transformacją miast. Dodatkowo przypomniał o systemie wsparcia związanym z funduszem bezpieczeństwa i obronności, w ramach którego BGK będzie realizował działania w czterech segmentach: budowanie fizycznej ochrony ludności, przystosowanie budynków i innych budowli do celów wojskowych, wzmocnienie cyberbezpieczeństwa i wsparcie kapitałowe na budowanie zdolności przemysłu obronnego.

Forum Bankowo-Samorządowe to ogólnopolska platforma dialogu i współpracy pomiędzy przedstawicielami sektora bankowego, samorządów, administracji publicznej i podmiotów dostarczających nowoczesne rozwiązania technologiczne.

Serwis Samorządowy PAP objął wydarzenie patronatem medialnym.

mc/