Jak poinformowało MKiDN, na program „Kultura” w IV edycji Funduszy Norweskich i EOG zostanie przeznaczonych ponad 106 mln euro, czyli ok. 446 mln złotych. To o 20 proc. więcej niż w poprzedniej edycji programu.

„Rozpoczęcie konkursów planujemy na koniec II lub początek III kwartału tego roku, co gwarantuje, że pierwsze projekty realizowane ze środków nowej edycji rozpoczną się w 2027 roku” – powiedział wiceminister kultury Marek Krawczyk podczas uroczystości podpisania umowy dotyczącej wdrażania programu „Kultura”.

Jak podało MKiDN, zasadniczym celem IV edycji programu „Kultura” jest zwiększenie uczestnictwa w kulturze, wspieranie różnorodności w sztuce i kulturze oraz troska o lokalne dziedzictwo.

„Czwarta edycja programu koncentruje się na wsparciu inicjatyw realizowanych w mniejszych i średnich miastach, lokalnych instytucjach kultury oraz na reagowaniu na aktualne wyzwania związane z dostępnością kultury, kryzysem wartości, zmianami klimatu, a także potrzebą budowania spójności społecznej i odporności wspólnot” – zaznaczono w komunikacie resortu.

Zgodnie z tymi założeniami w obecnej edycji programu wsparciem zostaną objęte dwa działania zatytułowane „Dziedzictwo kulturowe i lokalne wspólnoty” oraz „Lokalna scena artystyczna i profesjonalizacja sektora”.

W ramach pierwszego z nich – z budżetem ponad 64 mln euro (blisko 270 mln zł) – przewidziano wsparcie dla renowacji i adaptacji obiektów zabytkowych na nowoczesne, dostępne i wielofunkcyjne instytucje kultury w miastach poniżej 500 tys. mieszkańców.

„O dofinansowanie mogą ubiegać się jednostki samorządu terytorialnego, samorządowe instytucje kultury oraz organizacje pozarządowe prowadzące działalność w sektorze kultury. Co najmniej 25 proc. budżetu każdego projektu musi zostać przeznaczone na działania miękkie, obejmujące m.in. zachowanie i promocję niematerialnego dziedzictwa, ochronę i promocję tradycyjnych praktyk oraz ginących zawodów, pracę z lokalnymi społecznościami oraz budowanie partnerstw” – zaznaczono w komunikacie.

Jak informuje MKiDN, otwarcie jedynego w tym działaniu konkursu planowane jest na II lub III kwartał br., a nabór będzie trwał 5 miesięcy. Wysokość dofinansowań wyniesie od 1 mln do 3,5 mln euro i może stanowić maksymalnie 85 proc. kosztów projektu.

„Drugie działanie obejmuje zarówno projekty związane z organizacją festiwali, koncertów, wystaw i spotkań, jak również nowe działania dotyczące profesjonalizacji sektora kultury, w tym konferencje branżowe, szkolenia, rezydencje artystyczne oraz rozwój kompetencji, w tym kompetencji cyfrowych. Projekty będą realizowane z obowiązkowym udziałem partnerów z Norwegii, Islandii lub Liechtensteinu” – zaznaczono w komunikacie.

Beneficjentami tego działania mogą być jednostki samorządu terytorialnego, publiczne instytucje kultury, organizacje pozarządowe, małe i średnie przedsiębiorstwa działające w sektorze kultury oraz szkoły i uczelnie artystyczne.

Dofinansowania projektów wyniesie od 100 tys. do 500 tys. euro. Zaplanowano trzy nabory wniosków na łączną kwotę ponad 16 mln euro (ok. 67,5 mln zł). Pierwszy nabór planowany jest na czerwiec br., kolejne dwa w latach 2027 i 2028.

Poza tym w ramach programu zaplanowane są cztery predefiniowane projekty o charakterze strategicznym i długofalowym: „Polskie Stolice Kultury 2026-2028” (budżet 3 mln euro); projekt dotyczący opieki nad żydowskim dziedzictwem kulturowym, z budżetem ponad 11 mln euro realizowany przez Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN i siedem instytucji partnerskich z Norwegii i Polski; „HeritoLab – Centrum Profilaktyki Konserwatorskiej” – pilotażowy projekt o wartości 1,8 mln euro, realizowany przez Narodowy Instytut Dziedzictwa we współpracy z Norweskim Dyrektoriatem ds. Dziedzictwa Kulturowego; oraz „Biblioteka dla lokalnych społeczności” – projekt realizowany przez Bibliotekę Narodową w partnerstwie z Biblioteką Narodową w Oslo oraz Narodową Uniwersytecką Biblioteką Islandii. Celem projektu, którego budżet wynosi 2 mln euro, jest stworzenie w wybranych w konkursie bibliotekach 16 regionalnych centrów wiedzy, dialogu, edukacji obywatelskiej i odporności na dezinformację.

Program „Kultura” został przygotowany przez MKiDN we współpracy z partnerami z Norwegii i Islandii: Norweską Radą Sztuki, Norweskim Dyrektoriatem ds. Dziedzictwa Kulturowego oraz Islandzkim Centrum Badań.

mam/