Regionalna Izba Obrachunkowa w Gdańsku wydała opinię dotyczącą zaciągania zobowiązań finansowych przez jednostki samorządu terytorialnego (JST) w ramach zamówień publicznych z prawem opcji, czyli o zmiennym zakresie. 

Jak wyjaśniła Izba, prawo opcji definiowane jest jako jednostronne uprawnienie zamawiającego do rozszerzenia zakresu zamówienia podstawowego o dodatkowe usługi, roboty budowlane lub dostawy. Skorzystanie z opcji nie jest traktowane jako zmiana umowy, lecz jako jej realizacja na wcześniej ustalonych warunkach.

RIO podkreśliła, że opcja pozwala samorządowi na elastyczne reagowanie na rzeczywiste potrzeby, które mogą ujawnić się dopiero na etapie wykonania zamówienia, a których nie dało się precyzyjnie określić przed wszczęciem postępowania.

Według RIO zawarcie umowy z prawem opcji skutkuje zaciągnięciem zobowiązania finansowego wyłącznie w zakresie wynagrodzenia za zamówienie podstawowe. Z istoty opcji wynika bowiem, że jest ona zdarzeniem przyszłym i niepewnym.

"Z tych względów, w ocenie tut. Izby, zgodzić należy się z poglądem, że zawarcie umowy z prawem opcji, w której określona jest wysokość wynagrodzenia należnego wykonawcy za wykonanie przedmiotu umowy odrębnie za wykonanie zamówienia podstawowego i odrębnie w zakresie zamówienia objętego prawem opcji, skutkować będzie zaciągnięciem zobowiązania finansowego wyłącznie w zakresie zapłaty wynagrodzenia za wykonanie zamówienia podstawowego" - wskazała RIO.

Jednocześnie Izba wskazała, że jeśli samorząd zdecyduje o skorzystaniu z opcji, musi zabezpieczyć dodatkowe środki w budżecie (i ewentualnie WPF) przed złożeniem pisemnego oświadczenia woli wykonawcy. Zaciągnięcie zobowiązania w zakresie opcji następuje bowiem dopiero w chwili złożenia wspomnianego oświadczenia.

RIO zwróciła również uwagę na aspekty księgowe – ponieważ zastrzeżenie opcji samo w sobie nie wywołuje skutków finansowych, jej wartości nie ewidencjonuje się w księgach rachunkowych (również pozabilansowo) w momencie zawierania umowy.

mp/