Wiceszefowa MKiŚ przedstawiła szczegółowe wyjaśnienia w jaki sposób nowy system ROP zapewni, że środki uzyskiwane od producentów opakowań rzeczywiście obniżą koszty ponoszone przez gminy i mieszkańców. 

Sowińska zapewniła, że środki z opłaty opakowaniowej nie będą miały charakteru środków ogólnego przeznaczenia. 

„Po stronie NFOŚiGW będą one znaczone, w szczególności poprzez gromadzenie ich na wyodrębnionym rachunku bankowym (art. 56 ust. 2 projektu UC100) oraz ich wykorzystanie wyłącznie zgodnie z regulacjami określonymi w oddziale 4 rozdziału 7 (oddział dotyczący organizacji ROP opakowań)” – zaznaczyła wiceminister. 

Jak dodała, obejmować to będzie pokrywanie kosztów selektywnego zbierania odpadów powstałych z opakowań oraz ich transportu i przetwarzania, prowadzenia publicznych kampanii edukacyjnych, finansowania nakładów na inwestycje w infrastrukturę do zagospodarowania odpadów opakowaniowych oraz finansowanie zadań Instytutu Ochrony Środowiska – Państwowego Instytutu Badawczego oraz działalności Organizacji ROP Opakowań. 

Sowińska wskazała też, że środki wypłacane gminom przez NFOŚiGW będą podlegały ograniczeniom wynikającym z art. 197 pkt 9 projektu UC100 (zmiana ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2025 r. poz. 733). 

Przepis ten wskazuje, że do środków finansowych otrzymanych na podstawie umowy z Organizacją ROP Opakowań stosuje się odpowiednio przepisy ust. 1–2c, z tym, że środki te nie mogą być wykorzystane na gospodarowanie strumieniem odpadów niezawierającym odpadów opakowaniowych ani na cele określone w art. 6r ust. 2aa i 2b. 

Jak wyjaśniła wiceszefowa MKiŚ, „w ten sposób projektowane przepisy tworzą mechanizm, w którym środki pochodzące od producentów mają trafić do systemu i być wykorzystywane na pokrywanie kosztów bezpośrednio związanych z gospodarowaniem odpadami”.

Wiceminister zastrzegła przy tym, że ministerstwo nie zakłada mechanizmu automatycznego ani jednolitego obniżenia stawek opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi ponoszonych przez mieszkańców we wszystkich gminach. „Wysokość tych opłat zależy bowiem również od czynników niezależnych od przyjętego modelu ROP” – podkreśliła.  

Zapewniła jednak, że zakładanym efektem projektowanych rozwiązań jest ograniczenie presji kosztowej na gminne systemy gospodarowania odpadami. „W dłuższej perspektywie nowy model ROP powinien przyczynić się do stabilizacji, a następnie stopniowego obniżania realnych kosztów ponoszonych przez mieszkańców za odbiór i zagospodarowanie odpadów komunalnych” – wskazała . 

„Można zatem wskazać, że projektowane rozwiązania nie stanowią gwarancji nominalnej obniżki opłat, lecz tworzą warunki do tego, aby część kosztów dotychczas ponoszonych przez mieszkańców była finansowana ze środków pochodzących od producentów. Mechanizm ten ma zwiększyć stabilność finansowania systemu gospodarki odpadami oraz ograniczyć skalę kosztów przenoszonych na mieszkańców”- wyjaśniła wiceszefowa MKiŚ. 

Zdaniem przedstawicieli branży odpadowej obecna wersja projektu ustawy wprowadzającej model rozszerzonej odpowiedzialności producenta nie gwarantuje obniżek opłat za śmieci dla mieszkańców. Zdaniem Agnieszki Fiuk z Izby Branży Komunalnej w obecnym kształcie projekt nakłada na gminy jedynie obowiązek „uwzględnienia” środków z ROP w projektowanych opłatach za śmieci. Jej zdaniem w ustawie powinien być wprost wpisany obowiązek przeznaczania środków z ROP, które wpływają do gmin, na obniżanie opłat ponoszonych przez mieszkańców. 

Projekt nowelizacji ustawy o opakowaniach i odpadach opakowaniowych (UC100) zakłada, że w 2027 r. NFOŚiGW zapewni rekompensaty dla gmin składające się ze stałego przepływu finansowego za utrzymanie systemu odbioru odpadów opakowaniowych od mieszkańców, natomiast od 2028 r. NFOŚiGW zapewni rekompensaty dla gmin składające się ze stałego przepływu finansowego za utrzymanie systemu odbioru odpadów opakowaniowych od mieszkańców oraz zmiennego przepływu finansowego za każdy 1 Mg komunalnych odpadów opakowaniowych zbieranych selektywnie (koszty odbioru i transportu) udokumentowanego przez gminę w sprawozdaniu rocznym.

mp/