Samorządy będą mogły dokładnie kontrolować wszystkie oświatowe placówki niepubliczne, którym przekazują dotacje - To niebezpieczna broń dostarczona samorządom – uważa prof. nz. dr Antoni Jeżowski.

Profesor Jeżowski, ekspert w zakresie prawa i finansów oświatowych, był gościem III Europejskiej Konferencji Dyrektorów Przedszkoli, która odbyła się 26 lutego w Warszawie. Uczestnicy konferencji: dyrektorzy przedszkoli, przedstawiciele MEN i samorządowcy dyskutowali o zmianach w prawie dotyczących przedszkoli i szkół podstawowych.

Jak podkreślił prof. nz. dr Antoni Jeżowski, zgodnie z nowelizacją ustawy o systemie oświaty z 12 lutego 2009 r., która czeka na podpis prezydenta, samorządy będą mogły kontrolować prawidłowość wykorzystania dotacji przyznanych szkołom i placówkom. Będą miały prawo wglądu do prowadzonej przez nie dokumentacji organizacyjnej, finansowej i dokumentacji przebiegu nauczania.

- Samorządy otrzymały to prawo w związku z pewnym typem placówek w Polsce, które pracują na granicy prawa. Rozszerzenie tego na wszystkie placówki wydaje mi się nieporozumieniem – powiedział prof. Jeżowski. Dodał, że to bardzo niebezpieczna broń dana samorządom.

Jak wyjaśnił w rozmowie z Serwisem Samorządowym PAP, nieprawidłowe wykorzystywanie dotacji samorządu dotyczyło przede wszystkim placówek ponadgimnazjalnych, w których nie ma żadnych zewnętrznych sprawdzianów jakości pracy.

- Jest parę szkół w Polsce, które mają wiele oddziałów i w niektórych okazało się, że na listę wpisywani są np. emeryci, tylko po to, aby stworzyć nazwisko, na które będzie dotacja. Z tym samorządy miały problemy – przyznał. Jednak, jak dodał, takich sytuacji nie było np. w przypadku niepublicznych przedszkoli i szkół podstawowych. - Tam jest rzetelnie prowadzona dokumentacja, tam jest porządek – stwierdził.

Zdaniem prof. Jeżowskiego, samorządy będą sprawdzać wykorzystanie dotacji bardzo dokładnie, a nawet, jak się wyraził - „czepiać się”. - Nadgorliwi mogą wystraszyć tych, którzy chcieli otwierać niepubliczne placówki np. wychowania przedszkolnego, które są bardzo potrzebne w naszym systemie oświatowym – zauważył.

Jak dodał, dla załatwienia problemu szkół pomaturalnych zastosowano zupełnie niepotrzebnie "zbiorową odpowiedzialność".

- Uważam, że samorządy najpierw zbyt hojną ręką wpuszczają na swój teren tego typu przedsiębiorców, a później okazuje się, że są problemy – stwierdził.

Jego zdaniem, nowelizacja ustawy oświatowej z 12 lutego 2009 daje zbyt duże kompetencje samorządom. – Tak jak wykazałem w ekspertyzie sejmowej ustawa daje samorządom nawet większe kompetencje niż RIO ma wobec samorządów – stwierdził. Chociaż, jak dodał, w ustawie są również, bardzo rozsądne zapisy.

Przypomnijmy, że nowelizacja zakłada m.in., że podmioty inne niż samorządy, np. stowarzyszenia, fundacje, osoby prywatne będą mogły przejmować prowadzenie szkół, o ile te nie będą liczyć więcej niż 70 uczniów. Zmniejsza także kompetencje kuratorów oświaty. Nie będzie wymagana pozytywna opinia kuratora oświaty w przypadku, kiedy samorząd zechce ją zlikwidować lub dokonać zmian w sieci szkół.

Zmiany pozytywnie ocenili przedstawiciele samorządów, którzy brali udział w konferencji. - Kto daje pieniądze, ten powinien mieć wpływ - powiedziała nam Irena Koszyk, naczelnik wydziału oświaty Urzędu Miasta Opola, która reprezentowała gminy Śląska Opolskiego.

Nowe przepisy dają gminom decydujący wpływ na wybór dyrektora szkoły. W skład komisji powołanej do przeprowadzenia konkursu na stanowisko dyrektora szkoły wchodzić ma trzech przedstawicieli organu prowadzącego, dwóch przedstawicieli organu sprawującego nadzór pedagogiczny, po jednym przedstawicielu rady pedagogicznej, rodziców i zakładowych komisji związkowych.

- Tu jasno daje się sygnał, że ten kto powierza obowiązki i płaci dyrektorowi powinien mieć zdecydowanie większy wpływ na politykę kadry kierowniczej w swojej gminie – skomentowała Irena Koszyk.

Organ prowadzący zaczyna też odpowiadać za kwestie jakości pracy szkoły. Przygotowane przez dyrektorów szkół arkusze organizacji nie będą podlegały opiniowaniu przez kuratora oświaty, a jedynie zatwierdzeniu przez organ prowadzący.

- Raz w roku radzie miasta/gminy mają być przedstawiane informacje o stanie realizacji zadań oświatowych. Jeżeli samorząd ma dokonywać oceny pracy, dawać pieniądze na zajęcia pozalekcyjne to też chce wiedzieć, czy zajęcia spełniają swoją rolę, czy w ogóle się odbywają – powiedziała Koszyk.

Jej zdaniem, samorządom trudno będzie zapewnić prawo do przedszkola pięciolatkom od września 2009 r., tak jak zakładają nowe przepisy. - Pewne wsparcie rządowe dla przedszkoli, zwłaszcza na trenach wiejskich powinno być, aby doprowadzić do wyrównania szans dzieci – stwierdziła Irena Koszyk.

Jak podkreśliła, organ prowadzący przedszkole, czyli samorząd ma świadomość, że nie będzie mowy o wyrównaniu szans dzieci, jeśli nie będzie to robione od pierwszego etapu edukacyjnego, jakim jest wychowanie przedszkolne.

Organizatorem III Europejskiej Konferencji Dyrektorów Przedszkoli było Wydawnictwo Wolters Kluwer i miesięcznik „Dyrektor szkoły”. Serwis Samorządowy PAP był jednym z patronów medialnych spotkania.

/amk/