Cyberprzemoc, uzależnienia cyfrowe i coraz wcześniejsza inicjacja dzieci w świecie online stają się jednymi z największych wyzwań, z jakimi mierzą się dziś samorządy. W odpowiedzi na te zagrożenia kolejne miasta i gminy w Polsce decydują się na systemowe działania profilaktyczne realizowane we współpracy z Futuronetem – organizacją specjalizującą się w diagnozie i edukacji w obszarze bezpieczeństwa cyfrowego dzieci i młodzieży.

Wałbrzych bezpieczny w sieci

Jednym z największych i najbardziej kompleksowych projektów zrealizowanych przez Futuronet w ostatnich miesiącach był program „Wałbrzych bezpieczny w sieci”. W projekcie wzięło udział ponad 4400 uczniów, blisko 1000 nauczycieli oraz około 600 rodziców.

Program obejmował warsztaty edukacyjne dla uczniów, szkolenia dla kadry pedagogicznej oraz spotkania dla rodziców. Równolegle przeprowadzono szerokie badanie ankietowe, które pozwoliło przygotować szczegółowy raport dotyczący cyberprzemocy, uzależnień cyfrowych i nawyków online dzieci i młodzieży.

Skala oraz jakość realizacji projektu znalazły odzwierciedlenie w ocenach środowiska szkolnego – dyrektorzy wałbrzyskich szkół ocenili działania Futuronetu średnio na 4,9 w pięciostopniowej skali.

„Naszym celem jest stworzenie w Wałbrzychu spójnego ekosystemu wsparcia, w którym szkoła, rodzic i miasto mówią jednym głosem. Planujemy rozwój programów wzmacniających kompetencje emocjonalne dzieci, by potrafiły one krytycznie oceniać treści w sieci i stawiać granice w relacjach online. Chcemy, aby Wałbrzych był miastem, w którym technologia wspiera rozwój, a nie staje się źródłem lęku czy izolacji. To inwestycja w najcenniejszy kapitał – zdrowie psychiczne przyszłych pokoleń wałbrzyszan. Największym wyzwaniem dla samorządu jest dziś przełamanie bariery milczenia – fakt, że znaczna grupa uczniów w sytuacjach kryzysowych nie szuka wsparcia u dorosłych, jest dla nas jasnym sygnałem do działania” – podkreśla Anna Elżbieciak-Stec, Wiceprezydent Wałbrzycha.

Zapoznaj się z całym projektem: https://futuronet.pl/walbrzych.html
 

Gmina Pruszcz Gdański, Olsztynek, Niwiska i inne

Systemowe podejście do profilaktyki cyberprzemocy realizowane jest również w Gminie Pruszcz Gdański, gdzie Futuronet przeprowadził pilotażowe działania obejmujące warsztaty dla uczniów, szkolenia dla nauczycieli oraz badanie ankietowe. Pozwoliło ono porównać lokalną sytuację z wynikami ogólnopolskimi i wskazać zarówno obszary wymagające dalszych działań, jak i te, w których szkoły radzą sobie relatywnie dobrze.

„Z raportu wynika, że w naszych szkołach sytuacja jest lepsza niż w skali kraju, ale wciąż dostrzegamy kwestie, które wymagają uwagi jak np. korzystanie telefonu w nocy, czy obecność hejtu w mediach społecznościowych. Martwi nas również to, że rodzice rzadko rozmawiają ze swoimi dziećmi o tym, co dzieci robią w sieci. A to właśnie od domowych rozmów i uważności dorosłych w największym stopniu zależy, jak młody człowiek będzie poruszał się w świecie cyfrowym. Jednocześnie bardzo pozytywne jest to, że świadomość uczniów dotycząca zagrożeń online stoi na wysokim poziomie” – mówi Marta Karc, Zastępca Wójta Gminy Pruszcz Gdański.

Zobacz realizację Futuronet w Gminie Pruszcz Gdański: https://futuronet.pl/pruszcz_gdanski.html

Podobne działania zostały zrealizowane w Olsztynku, gdzie Futuronet objął wsparciem zarówno szkoły podstawowe, jak i ponadpodstawowe, przygotowując raport oparty na badaniu kilkuset uczniów. Wyniki pozwoliły władzom gminy lepiej zaplanować kolejne etapy profilaktyki i edukacji cyfrowej.

„Młodzi ludzie coraz wcześniej wchodzą w świat cyfrowy i coraz częściej doświadczają przemocy, izolacji albo uzależnień związanych z intensywnym użytkowaniem technologii, co ma realne konsekwencje dla ich zdrowia psychicznego. Działania, które podejmujemy są dla nas niezwykle ważne, ponieważ dzięki rzetelnej diagnozie możemy lepiej zaplanować profilaktykę, wspierać młodzież i rodziców oraz świadomie budować bezpieczniejsze środowisko cyfrowe” – podkreśla Robert Waraksa, Burmistrz Olsztynka.

Do grona samorządów, które w ostatnim czasie zdecydowały się na współpracę z Futuronetem, dołączyła także Gmina Niwiska. Z inicjatywy Wójt Gminy, pani Elżbiety

Wróbel, zrealizowano tam działania profilaktyczne skierowane do uczniów i kadry szkolnej, a kolejne etapy działań edukacyjnych i diagnostycznych przewidziane są na 2026 rok.

Poza wymienionymi samorządami, w ciągu ostatnich trzech miesięcy Futuronet realizował działania profilaktyczne także w szkołach w Warszawie, Krakowie, Bielsku-Białej, Czarnym Borze oraz Ostródzie, co pokazuje, że potrzeba systemowej edukacji cyfrowej dotyczy zarówno dużych miast, jak i mniejszych gmin.

Doświadczenia z warsztatów

Doświadczenia z setek warsztatów realizowanych w szkołach pokazują, że dzieci i młodzież często bardzo trafnie diagnozują problemy świata cyfrowego, ale nie zawsze potrafią sobie z nimi poradzić.

Jednym z najczęściej obserwowanych zjawisk jest brak świadomości rzeczywistego czasu ekranowego – uczniowie zazwyczaj szacują, że spędzają przed ekranem znacznie mniej czasu, niż pokazują dane z aplikacji monitorujących, a konfrontacja z tymi informacjami bywa dla nich dużym zaskoczeniem.

Z drugiej strony młodzi ludzie wykazują intuicyjną wiedzę na temat mechanizmów uzależnienia. Potrafią wskazać, że gry oraz aplikacje takie jak TikTok są projektowane w sposób silnie angażujący i uzależniający. Problemem nie jest brak świadomości, lecz brak narzędzi, które pozwoliłyby im skutecznie ograniczać korzystanie z tych rozwiązań.

Podczas warsztatów często ujawnia się również fałszywe poczucie bezpieczeństwa – uczniowie są przekonani, że bez trudu rozpoznają próbę kontaktu ze strony nieznajomego dorosłego, co w praktyce znacząco obniża ich czujność.

Równocześnie widoczna jest nieświadomość dorosłych. Rodzice często nie wiedzą, czym zajmują się ich dzieci online, ale także nie dostrzegają konsekwencji własnych działań w sieci, takich jak publikowanie wizerunku dziecka bez jego zgody.
 

Wyniki raportów Futuronet

Wnioski z raportów i badań Futuronetu, obejmujących łącznie 5421 uczniów z różnych miast i grup wiekowych, pokazują skalę wyzwań stojących przed samorządami, szkołami i rodzinami.

· relacje online z osobami nieznanymi offline utrzymuje dokładnie co trzeci uczeń (34%)
· 20% uczniów szkół podstawowych dostrzega u siebie negatywny wpływ mediów społecznościowych, a 40% licealistów miewa poczucie, że ich życie jest mniej interesujące przez media społecznościowe
· co trzeci rodzic (32%) nigdy lub tylko raz rozmawiał z dzieckiem o zagrożeniach online, a ponad 70% rzadko lub nigdy nie pyta dzieci o ich aktywność w sieci
· ponad 60% licealistów podejmowało już próbę ograniczenia czasu spędzanego na telefonie
· prawie 65% licealistów miało poczucie zaniedbywania relacji lub obowiązków kosztem telefonu
· 35% uczniów szkół podstawowych nie zwróciłoby się do rodziców po pomoc w sytuacji zagrożenia w sieci
· 47% uczniów deklaruje, że wolałoby cofnąć czas i dorastać bez mediów społecznościowych

Dane te pokazują nie tylko skalę problemu, ale również potrzebę tworzenia systemowych rozwiązań, które wzmacniają relacje dzieci z dorosłymi i uczą bezpiecznego korzystania z technologii.
 

Dzieciństwo Bez Smartfona

Futuronet wspiera także inicjatywę Dzieciństwo Bez Smartfona – oddolny ruch rodziców, którzy chcą opóźnić moment korzystania przez dzieci ze smartfonów i mediów społecznościowych.

„Dzieciństwo Bez Smartfona (DBS) to oddolna inicjatywa rodziców, którzy w obliczu rosnących zagrożeń, jakie niesie za sobą używanie smartfonów, postanowili do określonego wieku wychowywać swoje dzieci bez dostępu do smartfonów i mediów społecznościowych. W programie Dzieciństwo Bez Smartfona nie chodzi o zakaz korzystania z technologii ani powrót do przeszłości – chodzi o to, aby wspólnie walczyć o zdrowsze i szczęśliwsze dzieciństwo. Rodzice zjednoczeni w DBS wierzą, że uda im się zmienić normy społeczne, a dzięki ich decyzji dzieci, które nie korzystają ze smartfonów, przestaną czuć się wykluczone z grupy rówieśniczej. Rodzice zjednoczeni w Dzieciństwie Bez Smartfona zapraszają do dołączenia wszystkie osoby, które chciałyby wspólnie zawalczyć o lepszy start dla swoich dzieci i zwrócić im prawdziwe dzieciństwo” – podkreśla Iga Piwońska-Fajek reprezentująca inicjatywę DBS.

Dowiedz się jak dołączyć do DBS: https://futuronet.pl/dziecinstwo_bez_smartfona
 

Zaproszenie do współpracy

Futuronet zaprasza kolejne miasta i gminy do współpracy oraz dołączenia do Koalicji Przyszłości – inicjatywy skupiającej samorządy, które chcą wspólnie działać na rzecz bezpieczniejszego środowiska cyfrowego dla dzieci i młodzieży.

Inwestycja w profilaktykę cyfrową to dziś nie tylko odpowiedź na aktualne zagrożenia, ale także realna inwestycja w zdrowie psychiczne i dobrostan przyszłych pokoleń.

Futuronet zaprasza wszystkie samorządy do współpracy. Wspólnie możemy stworzyć bezpieczne środowisko cyfrowe dla dzieci i młodzieży. Skontaktuj się z nami na adres kontakt@futuronet.pl

www.futuronet.pl