Zwolnienie pracownika od obowiązku odbycia służby przygotowawczej, nie zwalnia go z obowiązku przystąpienia do egzaminu – uważa radca prawny, dr Dorota Sylwestrzak.

Zdaniem Sylwestrzak, która jest ekspertem Ministerstwa Administracji i Cyfryzacji w ramach projektu „Dobre prawo – sprawne rządzenie”, egzamin przewidziany w ustawie o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 223, poz. 1458, z późn. zm.) nie jest integralną częścią (ostatnią) służby przygotowawczej.

Obowiązek odbycia służby przygotowawczej przez wszystkie osoby podejmujące pierwszy raz pracę na stanowisku urzędniczym w JST wprowadzono do ustawy o pracownikach samorządowych w 2008 r. Pracownik kończący taką służbę obowiązany jest przystąpić do egzaminu.

Ustawa dopuszcza jednak zwolnienie ze służby przygotowawczej, ale tylko w wyjątkowych sytuacjach. Zgodnie z art. 19 ust. 5 ww. ustawy do przesłanek, które to umożliwiają należą m.in.: złożenie umotywowanego wniosku przez pracownika oraz legitymowanie się przez pracownika wiedzą lub umiejętnościami umożliwiającymi należyte wykonywanie obowiązków służbowych. Na gruncie ustawy o służbie cywilnej od obowiązku odbycia służby przygotowawczej zwolnieni są absolwenci KSAP (art. 36 ust. 6 u.s.c.) oraz osoby zwolnione w trybie określonym w art. 36 ust. 7 u.s.c.).

W swoich wyjaśnieniach radca podkreśla jednak, że zgodnie z art. 19 ust. 7 ustawy o pracownikach samorządowych zwolnienie dokonane w trybie art. 19 ust. 5 nie rozciąga się na zwolnienie od obowiązku zdania egzaminu kończącego służbę przygotowawczą.

Zdaniem Sylwestrzak nie powinno się traktować egzaminu jako kończącego służbę przygotowawczą jako ostatnią część służby przygotowawczej. Jej zdaniem zupełnie inny cel przyświecał ustawodawcy wprowadzającemu instytucję służby przygotowawczej oraz egzaminu pozwalającego na zweryfikowanie, czy dany pracownik posiada stosowne umiejętności do należytego wykonywania obowiązków służbowych na konkretnym stanowisku.

Jak tłumaczy radca, praca w organach administracji samorządowej, wymaga od urzędników znajomości przepisów prawa oraz ich umiejętnego stosowania w praktyce. Egzamin natomiast pozwala na weryfikację wiedzy nabytej zarówno przez pracownika skierowanego do odbycia służby przygotowawczej, jak i pracownika zwolnionego od tego obowiązku.

Przeprowadzanie egzaminu ma służyć też przeciwdziałaniu nadużyciom ze strony kierowników jednostek organizacyjnych, podejmujących arbitralne decyzje w sprawie zwolnienia niektórych osób od obowiązku odbycia służby przygotowawczej.

W ocenie Sylwestrzak, ustawodawca stworzył w ten sposób gwarancję równego traktowania pracowników zobowiązanych do odbycia służby przygotowawczej oraz zwolnionych od odbycia służby przygotowawczej. Jej zdaniem stworzono też jasny, przejrzysty mechanizm pozwalający na zweryfikowanie wiedzy, umiejętności i predyspozycji pracowników niezbędnych do wypełniania obowiązków służbowych.

Dzięki egzaminowi, przeprowadzonemu pod kątem przydatności osoby do pracy na konkretnym stanowisku, zagwarantowano również przejrzyste kryteria zatrudniania – uważa ekspert MAC dodając, że wyniki egzaminu są wskazówką dla potencjalnego pracodawcy przy tworzeniu kadry pracowniczej.

Według Sylwestrzak wprowadzone rozwiązania sprzyjają wykształceniu fachowej, bezstronnej, profesjonalnej służby urzędniczej. Dlatego, jej zdaniem, zwolnienie pracownika od obowiązku odbycia służby przygotowawczej, nie powinno obejmować zwolnienia go od obowiązku przystąpienia do egzaminu.


/mp/