Na stronach Rządowego Centrum Legislacji opublikowano nową wersję Projektu ustawy o ochronie osób zgłaszających naruszenia prawa - potocznie nazywanej ustawą o sygnalistach. To zupełnie nowy tekst, różnice w stosunku do pierwotnej wersji projektu są tak duże, że regulację skierowano do ponownego opiniowania.

W nowym projekcie zmianą, która w największym stopniu dotyczy jednostek samorządu terytorialnego, jest zwolnienie urzędów gmin liczących poniżej 10 tys. mieszkańców oraz ich jednostek organizacyjnych z obowiązku wdrażania systemu zgłoszeń wewnętrznych.

Poza tym z 14 dni do dwóch miesięcy wydłużono termin wejścia ustawy w życie. W praktyce oznacza to, że podmioty zatrudniające 250 pracowników i więcej będą miały trzy miesiące na wdrożenie wewnętrznej procedury zgłaszania nieprawidłowości – muszą to bowiem zrobić w terminie 1 miesiąca od wejścia w życie regulacji.

Zmieniono także zapis odnoszący się do wysokości progów zatrudnienia, od których zależy zakres wprowadzanych ustawą obowiązków. W obecnej wersji projektu obowiązek utworzenia systemu zgłoszeń wewnętrznych dotyczy podmiotów prawnych, na rzecz których „wykonuje pracę co najmniej 50 osób”, podczas gdy pierwotnie mowa była o „50 pracownikach”. Nowe sformułowanie zdaje się sugerować, że do zdefiniowanych w ustawie limitów będzie trzeba wliczać również osoby zatrudnione na umowach cywilnoprawnych oraz pracowników tymczasowych, jednak w uzasadnieniu nowego projektu nadal używany jest termin „pracownik”. Kwestia ta wydaje się wymagać doprecyzowania w dalszej części procesu legislacyjnego.

Nowa wersja ustawy poszerza również katalog osób, które mogą zostać sygnalistami, o osoby zatrudnione na umowach cywilnoprawnych, stażystów, kandydatów, byłych pracowników i pracowników tymczasowych. Sygnalistami będą mogli zostać również funkcjonariusze formacji mundurowych oraz żołnierze zawodowi.

Zgodnie z nowym projektem zgłoszenia anonimowe nie muszą być obligatoryjnie rozpatrywane przez pracodawcę, a ewentualne stworzenie procedur umożliwiających anonimowe zgłaszanie nieprawidłowości oraz ich rozpatrywanie będzie dobrowolne.

Kolejną istotną zmianą jest skrócenie okresu obowiązkowego przechowywania zgłoszeń w rejestrze z 5 lat do 12 miesięcy.

Nowy projekt poszerzył również katalog zakazanych działań odwetowych wobec sygnalistów m.in. o „niekorzystne lub niesprawiedliwe traktowanie”, „spowodowaniu straty finansowej, w tym gospodarczej lub utraty dochodu” oraz „wyrządzenie innej szkody niematerialnej, w tym nadszarpnięcie reputacji, zwłaszcza w mediach społecznościowych”.

Poza tym złagodzono część przepisów karnych przewidzianych w ustawie, a także przewidziano możliwość określenia „systemu zachęt do korzystania z procedury wewnętrznej”, czyli jakiejś formy gratyfikacji dla osób zgłaszających nieprawidłowości.

Polskie regulacje dotyczące ochrony sygnalistów przygotowywane przez rząd stanowią wdrożenie unijnej dyrektywy o sygnalistach (2019/1937). Termin jej wdrożenia do polskich przepisów minął 17 grudnia 2021 r.

mam/