W środę na posiedzeniu sejmowej komisji ochrony środowiska wiceminister klimatu przedstawiła główne kierunki działań MKiŚ oraz przewidywany zakres prac legislacyjnych (w szczególności deregulacyjnych) w pierwszym półroczu 2026 r. 

Zielińska poinformowała, że ministerstwo klimatu wyłoniło cztery główne projekty priorytetowe na najbliższy rok.

„Pierwszy z nich to projekt likwidacji miejsc nielegalnego magazynowania odpadów niebezpiecznych. Celem tego projektu jest usunięcie jak największej liczby składowisk odpadów niebezpiecznych. Ten cel ma zapisany budżet do 300 mln zł rocznie i realizacja tego kamienia milowego jest obecnie na etapie 35 proc.” – tłumaczyła Zielińska.

Jako drugi priorytet wiceszefowa MKiŚ wskazała Krajowy Program Poszukiwania Surowców Krytycznych, którego najważniejszym celem jest zapewnienie bezpieczeństwa surowcowego Polski.

„Trzeci priorytet to przydomowe magazyny energii, a konkretnie montaż 200 tys. przydomowych magazynów energii. Ale nie tylko, bo celem projektu jest też zwiększenie efektywności energetycznej instalacji prosumenckich i wsparcie prosumentów w optymalizacji wykorzystania energii poprzez autokonsumpcję” – mówiła Zielińska. Dodała, że cel 200 tys. magazynów energii ma być zrealizowany do końca 2027 r. 

Jako czwarty priorytet wiceminister wymieniła utworzenie Parku Narodowego Doliny Dolnej Odry. 

Dopytywana przez posłów o projekt ustawy o opakowaniach i odpadach opakowaniowych (UC100) wprowadzający nowy model rozszerzonej odpowiedzialności producenta (ROP) zapewniła, że „projekt jest priorytetem rządu, ale dziś skupiliśmy się na liście projektów, które trafią na komisje sejmowe w ciągu najbliższych 6 miesięcy”. 

Na pytanie przewodniczącej komisji Gabrieli Lenartowicz, dlaczego ustawa dotycząca ROP nie znalazła się wśród priorytetów ministerstwa, skoro pierwotnie miała wejść w życie od stycznia 2026 r. Zielińska powiedziała, że „ten projekt jak najbardziej jest priorytetowy, jest na liście zadań i trwają nad nim prace”. 

Dodała przy tym, że nie znalazł się wśród 53 priorytetów rządu ponieważ każde ministerstwo miało wskazać maksymalnie od 2 do 4 takich działań i „mają to być priorytety, które są realizowane dosyć szybko, mówimy o tym roku”. 

„Natomiast prace nad projektem UC100 trwają, ale nie przewidujemy, że trafi w najbliższym półroczu do komisji ochrony środowiska, tylko później” – wskazała wiceminister. 

Projekt ustawy wprowadzający nowy model ROP trafił do konsultacji w sierpniu 2025 r. Pierwotny harmonogram zakładał wejście w życie przepisów od 1 stycznia 2026 r. W grudniu podczas posiedzenia sejmowej komisji dyrektor Maciej Białek z Departamentu Gospodarki Odpadami MKiŚ poinformował, że termin ten niest nierealny. Ocenił wówczas, że projekt ma szanse trafić do dalszych prac w Sejmie w lutym 2026 r. 

Olga Goitowska z Unii Metropolii Polskich ostrzegła wtedy, że samorządy i mieszkańcy nie mogą dłużej czekać na nowy system ROP, bo obecnie już połowa samorządów w Polsce dopłaca do systemu gospodarki odpadami. „Jeśli nie doczekamy się ROP to sytuacja będzie się pogłębiać" - ostrzegła.

Projekt ustawy o opakowaniach i odpadach opakowaniowych zakłada, że producenci będą zobowiązani do uiszczania opłaty opakowaniowej za każdy kilogram wprowadzonego opakowania. Jej wysokość będzie zróżnicowana dla poszczególnych materiałów opakowaniowych, z uwzględnieniem zasad ekomodulacji, a stawki zostaną określone przez Ministra Klimatu i Środowiska na podstawie kryteriów opracowanych przez Instytut Ochrony Środowiska – Państwowy Instytut Badawczy (IOŚ-PIB). Niższa stawka opłaty opakowaniowej dla opakowań wielokrotnego użytku ma zachęcać do ich stosowania.

Opłata ma pokrywać koszty funkcjonowania systemu ROP, w tym selektywnego zbierania i przetwarzania odpadów, rozwoju systemu zbiórki, edukacji ekologicznej oraz zadań NFOŚiGW i IOŚ-PIB.

Projektowany model ROP zakłada powierzenie NFOŚiGW zadań organizacji odpowiedzialności producenta, która w imieniu producentów będzie realizowała obowiązki wynikające z ROP, w ramach zamkniętego obiegu finansowego. Fundusz będzie m.in. udzielał wsparcia finansowego (rekompensat) gminom oraz innym uprawnionym podmiotom. 

mp/