Do Regionalnej Izby Obrachunkowej w Kielcach zwrócił się wójt gminy Bliżyn z wnioskiem o wyjaśnienie w sprawie finansowania ochotniczych straży pożarnych. Chodziło o możliwość przekazania środków na sale, które są przekazane umowami użyczenia dla OSP na ich działalność statutową. Wydatki miałyby obejmować m.in. na zakup krzeseł, stołów kuchenek czy innego sprzętu, który nie służy gotowości bojowej. 

Wątpliwości wójta budziła kwestia, czy zakup takiego sprzętu powinien być finansowany z rozdziału klasyfikacji budżetowej 745 Bezpieczeństwo Publiczne i Ochrona Środowiska, czy też powinno się wydzielić te pomieszczenia na podstawie odrębnych uchwał o utworzeniu świetlic – jako świetlice wiejskie, które będą finansowane jako zadania własne gminy tj. prowadzenie działalności kulturalnej i będą służyć poprawie warunków życia mieszkańców, co będzie zgodne z ustawą o funduszu sołeckim.

W wyjaśnieniach RIO w Kielcach wskazała, że finansowanie z budżetu gminy wyposażenia budynku, wykorzystywanego jako remiza dla OSP może się odbywać na podstawie art. 32 ust. 5 ustawy o ochotniczych strażach pożarnych.

„Przepis ten wskazuje, że JST mogą przekazywać OSP dodatkowe środki pieniężne także w formie dotacji. Na podstawie powyższego przepisu, gmina mogłaby zatem pokryć koszty wyposażenia takiego budynku (tj. sfinansować zakup mebli, oświetlenia, sanitariatów itp.). Beneficjentem takiej dotacji w tym przypadku byłaby jednostka ochotniczej straży pożarnej” – wskazano.

Według RIO każda gmina samodzielnie decyduje o wysokości środków przeznaczonych na realizację zadania własnego w zakresie ochrony przeciwpożarowej. 

„Należy zauważyć, że ustawodawca wyszczególnił zakres możliwych wydatków, podając m.in. utrzymanie obiektów i terenów OSP, przy czym przepis nie wskazuje na bezpośredni związek utrzymania obiektów z realizacją działań ratowniczych” – wskazano.

RIO podkreśliła, że problematyki wydatków na utrzymanie obiektów OSP nie można rozpatrywać w oderwaniu od treści art. 44 ustawy o ochronie przeciwpożarowej stanowiącego, że „Właściciel, zarządca lub użytkownik budynku, obiektu lub terenu, w którym funkcjonuje resortowa lub zakładowa straż pożarna albo inna jednostka ochrony przeciwpożarowej, w tym ochotnicza straż pożarna, ponosi wszelkie koszty związane z utrzymaniem tych jednostek”.  Według RIO przepis ten stanowi lex specialis w stosunku do regulacji zawartej w art. 10 ust. 1 ustawy o ochotniczych strażach pożarnych, która nakłada na gminę obowiązek zapewnienia ochotniczym strażom pożarnym, stosownie do posiadanych sił i środków, obiektów i terenów oraz ich utrzymanie. 

„Przez obowiązek zapewnienia obiektów i terenów, o którym to obowiązku mowa jest w ww. przepisie, należy rozumieć w ten sposób, że gmina – na jego podstawie – w miarę możliwości zobowiązana jest do przekazania jednostkom ochotniczych straży pożarnych znajdujących się w jej zasobach obiektów i terenów i następnie do ich utrzymywania” – wskazała RIO w Kielcach.

Odnosząc się do zadań, które mogą być finansowane ze środków funduszu sołeckiego, RIO wskazała, że przede wszystkim muszą być one zadaniami własnymi gminy.

„Zgodnie zaś z art. 6 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, do zakresu działania gminy należą wszystkie sprawy publiczne o znaczeniu lokalnym, niezastrzeżone ustawami na rzecz innych podmiotów. Zadania własne gminy określa zaś art. 7 ust. 1 ww. ustawy, a wśród nich są zadania dotyczące ochrony przeciwpożarowej (pkt 14), czy wspierania i upowszechniania idei samorządowej, w tym tworzenia warunków do działania i rozwoju jednostek pomocniczych i wdrażania programów pobudzania aktywności obywatelskiej (pkt 17)” – przypomniano. 

RIO podkreśliła też, że w ramach funduszu sołeckiego powinny być realizowane przedsięwzięcia na obszarze danego sołectwa, przy czym muszą służyć poprawie warunków życia mieszkańców. 

„Istotne jest w tym zakresie właściwe udokumentowanie we wniosku sołectwa wszelkich okoliczności wskazujących na bezpośredni lub pośredni wpływ realizacji przedsięwzięcia na poprawę warunków życia mieszkańców sołectwa” – wskazano. 

W ocenie RIO nie budzi wątpliwości prawnych, że ochotnicza straż pożarna często pełni funkcję organu prowadzącego lub zarządzającego świetlicą wiejską, szczególnie gdy budynek świetlicy jest zlokalizowany wspólnie z remizą OSP. Zdaniem Izby współpraca OSP z samorządem w zakresie prowadzenia świetlicy pozwala na efektywne wykorzystanie wspólnej infrastruktury, co wydaje się w pełni korespondować z zasadami wydatkowania środków publicznych zgodnie z art. 44 ust. 3 ustawy o finansach publicznych, który wskazuje, że wydatki publiczne powinny być dokonywane w sposób celowy i oszczędny, z zachowaniem zasad uzyskiwania najlepszych efektów zdanych nakładów, optymalnego doboru metod i środków służących osiągnięciu założonych celów.

mr/