Odpowiedź CKE ma związek z interwencją Rzecznika Praw Obywatelskich ws. problemów z pomocą tłumacza polskiego języka migowego (PJM) podczas egzaminu ósmoklasisty. Rzecznik wyjaśnił, że PJM jest naturalnym językiem, którym posługuje się społeczność osób Głuchych w Polsce i stanowi on odrębny system językowy, niezależny od języka polskiego.

Powołując się na badania NIK z 2022 r. Rzecznik wskazał też, że ze względu na różnice strukturalne pomiędzy PJM a językiem polskim średnie wyniki uczniów słabosłyszących i niesłyszących były niższe niż średnie wyniki ogółu uczniów w kraju.

„Jak wskazywano, egzamin dla uczniów kończących szkołę podstawową był arkuszem dostosowanym, ale nie stworzonym dla uczniów niesłyszących, samo dostosowanie poleceń nie dawało możliwości odniesienia sukcesu przez ucznia. W konsekwencji uczeń niesłyszący bardzo często nie rozumie zarówno poleceń, jak i tekstów zawartych w zadaniach egzaminacyjnych” – napisał RPO.

Obecnie uczniowie niedosłyszący i niesłyszący mogą skorzystać z pomocy tłumacza PJM, ale tylko w kwestiach proceduralnych. Zdaniem RPO ograniczenie obecności tłumacza jedynie do tej roli „wydaje się powodować, że uczeń Głuchy nie będzie miał zapewnionej pełnej dostępności językowej”.

W odpowiedzi na interwencję RPO Dyrektor CKE poinformował, że „w ocenie CKE (…) nie ma możliwości udziału tłumacza PJM w egzaminie ósmoklasisty celem przetłumaczenia pełnej treści arkusza”.

W uzasadnieniu Dyrektor CKE wyjaśnił, że każdy uczeń kończący szkołę podstawową musi opanować wiadomości i umiejętności określone w podstawie programowej, również z języka polskiego i języka obcego nowożytnego. Wskazał, że z tego względu „nie ma możliwości zastąpienia egzaminu ósmoklasisty np. z języka polskiego egzaminem z Polskiego Języka Migowego (PJM), a taki de facto byłby skutek, w ocenie Dyrektora CKE, dopuszczenia możliwości tłumaczenia pełnej treści arkusza egzaminacyjnego – poleceń, tekstów, zadań – na PJM”.

Szef CKE podkreślił też, że zgodnie z obowiązującymi przepisami arkusze egzaminacyjne są dostosowane do potrzeb uczniów, a osoby słabosłyszące i niesłyszące mają prawo do dłuższego czasu na egzaminie i nie muszą przenosić odpowiedzi na kartę odpowiedzi. Dodał też, że zasady opracowywania arkuszy dla tej grupy uczniów zostały opracowane we współpracy z przedstawicielami Polskiego Związku Głuchych, a każdy arkusz jest opracowywany lub recenzowany przez specjalistów z surdopedagogiki.

mc/