Grupa posłów Prawa i Sprawiedliwości skierowała do Sejmu projekt nowelizacji ustawy o obywatelstwie polskim oraz ustawy o cudzoziemcach. Projekt przedstawiony przez posłów zakłada przede wszystkim wydłużenie minimalnego okresu pobytu z 3 do 10 lat dla osób ubiegających się o polskie obywatelstwo. Taka zmiana zdaniem parlamentarzystów ma ograniczyć nielegalną migrację i przyczynić się do lepszej integracji i asymilacji cudzoziemców.

Sceptycznie do projektu podchodzą powiaty, których zdaniem zaostrzenie przepisów może mieć negatywny wpływ na sytuację demograficzną kraju. Jak podkreślił Związek Powiatów Polskich, „projekt uderzy również w osoby dążące do głębszej integracji i faktycznie wiążące swoją przyszłość z Polską”, a wydłużenie okresów pobytu „może zmniejszyć motywację obcokrajowców do integracji i dążenia do obywatelstwa”.

„Nawet trzykrotnie dłuższe niż dotychczas wymagane okresy pobytu nie dadzą cudzoziemcowi poczucia stabilności, szczególnie w kontekście podejmowania długoterminowych decyzji, takich jak budowa domu czy zaciąganie kredytów” – uzasadnił ZPP.

Proponowane przepisy zakładają też wymóg pięcioletniego nieskorzystania z zasiłków społecznych. Zdaniem powiatów pojęcie zasiłków w proponowanej ustawie wymaga doprecyzowania, bez którego osoba starająca się o obywatelstwo może stracić możliwość nawet jednorazowego skorzystania z pomocy społecznej w trudnej sytuacji losowej.

W projekcie ustawy posłowie wymagają też od obcokrajowców zaawansowanej znajomości języka polskiego. Powiaty oceniły ten wymóg jako mocno wygórowany i wskazały, że wymagany przez posłów poziom biegłości językowej jest konieczny tylko w komunikacji na stanowiskach menedżerskich, urzędowych i zawodowych, a nie w codziennych sytuacjach.

Projekt zakłada też rozszerzenie katalogu przesłanek decyzji o zobowiązaniu do powrotu o wszystkie wykroczenia popełnione umyślnie lub zagrożone karą aresztu bądź ograniczenia wolności. 

„Choć organizacja rozumie zasadność dodania do katalogu wykroczeń o charakterze chuligańskim, ocenia jako zbyt dotkliwe objęcie sankcją zobowiązania do powrotu w przypadku takich wykroczeń jak uszkodzenie drzewa lub krzewu stanowiącego zadrzewienie przydrożne czy jakiekolwiek zanieczyszczenie lasu, w tym przez kamienie” – napisały powiaty.

ZPP odniósł się też do zwiększonej liczby wniosków o nadanie obywatelstwa polskiego w ostatnich latach. Zdaniem powiatów to zjawisko „może mieć charakter jedynie przejściowy, w związku z aktualną sytuacją geopolityczną”, a „przepisy prawa w zakresie nadawania obywatelstwa polskiego powinny ważyć interes zarówno społeczny jak i ekonomiczny Państwa”.

Według danych MSWiA w 2025 r. polskie obywatelstwo nabyło ponad 19 tys. cudzoziemców - najczęściej obywatele Ukrainy (ponad 10 tys.) i Białorusi (6,5 tys.). Polskie obywatelstwo uzyskały też m.in. osoby z Rosji (763), Wietnamu (497) i Turcji (116).

mc/