Liczne rozbieżności interpretacyjne dotyczące rozliczania godzin ponadwymiarowych a także apele nauczycieli o rozszerzenie przypadków, w których nauczyciele zachowują prawo do wynagrodzenia za niezrealizowane godziny ponadwymiarowe doprowadziły do nowelizacji Karty nauczyciela, która wprowadziła nowe zasady rozliczania z tego tytułu. 

Zasady rozliczania godzin ponadwymiarowych zmieniły się od 1 stycznia 2026 roku. 

„Nauczyciele otrzymają zatem wynagrodzenie za niezrealizowane godziny ponadwymiarowe w różnych przypadkach nieodbycia zajęć z przyczyn leżących po stronie szkoły, np. z powodu nieobecności ucznia na zajęciach, które są z nim prowadzone indywidualnie, wyjazdu klasy na wycieczkę, itp. Warunkiem zachowania prawa do wynagrodzenia jest pozostawanie nauczyciela w tym czasie w gotowości do realizacji tych zajęć” – wyjaśnia wiceminister edukacji Henryk Kiepura 

W odpowiedzi na interpelację poselską wiceminister przypomniał też, że wynagrodzenie za niezrealizowane godziny ponadwymiarowe w okresie od 1 września 2025 r. do 31 grudnia 2025 r., za które nauczyciele nie otrzymali wynagrodzenia, gdyż nie przysługiwało im ono na podstawie art. 35 ust. 3e Karty Nauczyciela, w dotychczasowym brzmieniu, będzie wypłacane do 6 lutego 2026 r. 

W ustawie doprecyzowano również przepis art. 35 ust. 3f Karty Nauczyciela, tak aby nie budził wątpliwości, że pomniejszanie pensum przy wyliczaniu godzin ponadwymiarowych obejmuje także tygodnie, w których przypadają dni, w których dla nauczyciela nie zaplanowano zajęć.

Nowo obowiązujące przepisy określają, że  w czasie, w którym nauczyciel z przyczyn od siebie niezależnych nie będzie realizował godzin ponadwymiarowych, będzie mógł mieć przydzielone do realizacji różne zajęcia z uczniami lub na ich rzecz. W czasie zaplanowanych godzin zajęć dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych nauczycielowi będzie można powierzyć również realizację doraźnych zastępstw. W takim przypadku nauczyciel będzie realizował godziny doraźnych zastępstw w ramach wynagrodzenia, jakie przysługuje mu za zaplanowane godziny ponadwymiarowe.

Zgodnie z przepisami Karty Nauczyciela przez godzinę ponadwymiarową rozumie się godzinę zajęć dydaktycznych, wychowawczych lub opiekuńczych, przydzieloną nauczycielowi powyżej tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin zajęć dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych (zwanego potocznie „pensum dydaktycznym”), przewidzianego dla stanowiska, na którym nauczyciel jest zatrudniony.

W ramach pensum dydaktycznego nauczyciele realizują różnego rodzaju zajęcia, w tym zajęcia rewalidacyjne i specjalistyczne. Jeżeli zajęcia rewalidacyjne i specjalistyczne zostaną nauczycielowi przydzielone w wymiarze przekraczającym obowiązujące pensum dydaktyczne – stanowią one godziny ponadwymiarowe.

W przypadku niezrealizowania przydzielonych w ramach godzin ponadwymiarowych zajęć rewalidacyjnych lub specjalistycznych z przyczyn niedotyczących nauczyciela, nauczyciel zachowa prawo do wynagrodzenia za niezrealizowane godziny ponadwymiarowe na podstawie art. 35e ust. 1 Karty Nauczyciela, jeżeli będzie pozostawał w tym czasie w gotowości do pracy.

mo/