Regionalna Izba Obrachunkowa w Szczecinie w ramach kompleksowej kontroli gospodarki finansowej gminy Dygowo zakwestionowała sposób zatrudnienia sekretarza gminy. Według RIO obsadzenie stanowiska sekretarza na podstawie zawartego z pracownikiem urzędu gminu porozumienia zmieniającego warunki umowy o pracę było niezgodne z obowiązującymi regulacjami.

„Obsadzenie stanowiska sekretarza na podstawie awansu zawodowego, bez przeprowadzenia otwartego i konkurencyjnego naboru kandydatów na to stanowisko, stanowiło o naruszeniu wskazanych przepisów ustawy o pracownikach samorządowych” – wskazała RIO w Szczecinie.

Sekretarz gminy z awansu wewnętrznego? RIO wyjaśnia, czy to możliwe

Stanowisko RIO w Szczecinie zakwestionował wójt gminy Dygowo Grzegorz Starczyk, który w piśmie skierowanym do redakcji Serwisu Samorządowego PAP, podkreślił, że w tym zakresie przepisy nie zostały naruszone, a ustawa o pracownikach samorządowych pozwala na zatrudnienie sekretarza gminy w drodze awansu wewnętrznego. 

„Nie można zgodzić się ze stanowiskiem, które zaprezentowało Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w Szczecinie w uchwale nr XXXI.123.S.2025 z dnia 10 grudnia 2025 r., iż obsadzenie stanowiska sekretarza może nastąpić wyłącznie w drodze naboru zewnętrznego, do czego obliguje art. 5 ust. 1a w zw. z art. 11 ust. 1 u.p.s., oraz że awans wewnętrzny na to stanowisko narusza te przepisy” – wskazał wójt Starczyk.

Jego zdaniem, stanowisko sekretarza gminy należy do kierowniczych stanowisk urzędniczych, a zatem do zatrudniania na tym stanowisku zastosowanie znajduje art. 11 ustawy o pracownikach samorządowych.

„W myśl tego przepisu na wolne stanowisko urzędnicze przeprowadza się otwarty i konkurencyjny nabór. Ustawodawca w stosunku do stanowiska sekretarza wprowadził obowiązek utworzenia tego stanowiska i obsadzania go w terminie 3 miesięcy od powstania wakatu, co wynika wprost z treści z art. 5 ust. 1-1a u.p.s. Z kolei w treści art. 5 ust. 1 b u.p.s. wyłączono możliwość obsadzania tego stanowiska w drodze powierzenia pełnienia obowiązków oraz stosowania art. 21 u.p.s., z którego wynika możliwość czasowego powierzenia pracy innej niż wynikająca z umowy o pracę. Jednakże żaden przepis ustawy nie wyłącza stosowania wobec stanowiska sekretarza art. 20 u.p.s., przewidującego przeniesienie na wyższe stanowisko pracownika samorządowego, który wykazuje inicjatywę w pracy i sumiennie wykonuje swoje obowiązki (awans wewnętrzny)” – wskazał wójt.

Zaznaczył, że z przywołanego przepisu art. 5 ust. 1 u.p.s. wynika, że nabór kandydatów na wolne stanowisko sekretarza przeprowadza się nie później niż w ciągu trzech miesięcy od zwolnienia stanowiska. 

„Mogłoby się więc wydawać, że przepis ten zastrzega dla obsadzenia tego stanowiska wyłącznie procedurę naboru, nie pozwalając na zastosowanie trybu awansu wewnętrznego, ponieważ mówi wprost o przeprowadzeniu naboru w określonym terminie. Jednakże należy również wziąć pod uwagę, że przepis ten mówi o "wolnym stanowisku sekretarza". Pojęcie "wolnego stanowiska urzędniczego" definiuje art. 12 u.s.p., zgodnie z którym wolnym stanowiskiem urzędniczym, w tym kierowniczym stanowiskiem urzędniczym, jest stanowisko, na które, zgodnie z przepisami ustawy albo w drodze porozumienia, nie został przeniesiony pracownik samorządowy zatrudniony na stanowisku urzędniczym, w tym kierowniczym stanowisku urzędniczym, posiadający kwalifikacje wymagane na danym stanowisku lub nie został przeprowadzony na to stanowisko nabór albo na którym mimo przeprowadzonego naboru nie został zatrudniony pracownik” – wyjaśnił wójt Dygowa. 

Według samorządowca, z przytoczonych przepisów wynika, że stanowisko nie jest wolne, a więc nie wymaga naboru zewnętrznego, jeżeli zostanie obsadzone w drodze naboru wewnętrznego przez osobę już zatrudnioną w urzędzie na stanowisku urzędniczym. 

„Analizowana ustawa preferuje więc instytucję tzw. przesunięcia wewnętrznego pracowników samorządowych zatrudnionych w danej jednostce, przed otwartym, zewnętrznym naborem” – podkreślił.

Zdaniem Grzegorza Starczyka, kolegium RIO w Szczecinie nie przeprowadziło analizy całości przepisów regulujących zasady zatrudniania na stanowiskach urzędniczych, mających zastosowanie również do stanowiska sekretarza, opierając swój pogląd wyłącznie na brzmieniu art. 5 ust. 1a ustawy o pracownikach samorządowych. 

„Również powołany przez Kolegium RIO w Szczecinie wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 marca 2019 r. (sygn. akt II PK 248/17) nie zawiera przekonującego uzasadnienia dla bezwzględnego nakazu prowadzenia naboru zewnętrznego na stanowisko sekretarza, bez możliwości stosowania instytucji awansu wewnętrznego. Rozpatrywana przez Sąd Najwyższy sprawa nie miała na celu rozstrzygnięcia stricte w tym temacie, a miała charakter incydentalny. SN poruszył to zagadnienie pobocznie, rozpatrując kwestię uprawnień pracowniczych powódki po rozwiązaniu z nią stosunku pracy, przez co nie dokonał całościowej i pogłębionej analizy przepisów ustawy o pracownikach samorządowych w kontekście możliwości zatrudniania sekretarza w drodze awansu wewnętrznego” – wskazał wójt.

Wójt gminy Dygowo przywołał też stanowisko RIO w Gdańsku z dnia 16 października 2025 r. (RP.63.54.2025), gdzie wskazano, że: „(...) zatrudnienie na stanowisku sekretarza, co do zasady, winno nastąpić w następstwie przeprowadzenia w tym zakresie otwartego i konkurencyjnego naboru (art. 11 ust. 1 ustawy o pracownikach samorządowych), jednakże nie jest wykluczone zatrudnienie na tym stanowisku w drodze awansu wewnętrznego pracownika (art. 20 ww. ustawy), o ile zostaną spełnione ustawowe przesłanki”.

mr/