Gmina nie może arbitralnie wyłączać z grona członków wspólnoty. Mieszkańcem gminy jest każda osoba fizyczna, której miejsce zamieszkania jest na terenie konkretnej gminy

Rada Gminy Powidz (woj. wielkopolskie) podjęła uchwałę w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy. W jednym z paragrafów określiła, że „na liście oczekujących umieszcza się w pierwszej kolejności osoby stale zamieszkujące na terenie gminy przez okres co najmniej dwóch lat (…)”.

Zdaniem wojewody wielkopolskiego Zbigniewa Hoffmanna taki zapis istotnie narusza prawo. Ustawa o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie kodeksu cywilnego „nie daje bowiem radzie gminy możliwości zawężania czy też ograniczania kręgu osób uprawnionych do ubiegania się o lokal mieszkalny z gminnego zasobu mieszkaniowego”.

„Takie różnicowanie sytuacji prawnej mieszkańców gminy w zależności od długości okresu zamieszkiwania na jej terenie należy uznać za bezpodstawne” - czytamy w rozstrzygnięciu nadzorczym.

Jak wyjaśniono w uzasadnieniu decyzji o uchyleniu zapisów uchwały, gmina nie może arbitralnie, bez upoważnienia ustawowego wyłączać z grona członków wspólnoty osób, które zamieszkują na terenie gminy krócej niż dwa lata. Dla przyjęcia za mieszkańca danej gminy nie ma bowiem znaczenia upływ dwuletniego okresu zamieszkiwania.

„Mieszkańcem gminy jest każda osoba fizyczna, która ma miejsce zamieszkania na terenie konkretnej gminy (art. 1 ustawy o samorządzie gminnym oraz art. 16 Konstytucji RP). Ustawodawca nie zakreśla żadnych ram czasowych dla uzyskania statusu mieszkańca” - zaznaczono w rozstrzygnięciu nadzorczym. Według wojewody miejsce zamieszkania zależne jest od zamiaru (woli) konkretnej osoby, przy czym o charakterze pobytu decydują również „okoliczności faktyczne wskazujące na zamiar rzeczywisty”.

Jak dodał organ nadzoru, przywołując wyroki NSA, przepisy ustawy o ochronie praw lokatorów również nie zawierają żadnych regulacji uzależniających prawo członka wspólnoty samorządowej do ubiegania się o najem lokalu mieszkalnego od okresu zamieszkiwania na terenie danej gminy.

W rozstrzygnięciu nadzorczym zauważono, że rozszerzenie czy uszczegółowienie w akcie prawa miejscowego kryteriów dysponowania zasobem mieszkaniowym gminy nie może wykraczać poza zasadnicze cele samej ustawy jak i naruszać uregulowań konstytucyjnych.

„Zasady wynajmowania lokali winny być tak skonstruowane, by ci spośród mieszkańców gminy, którzy spełniają podstawowe kryteria przedmiotowe, od których zależy wynajęcie lokalu z zasobu mieszkaniowego gminy, mieli równe szanse na czynienie starań o uzyskanie lokalu, z uwzględnieniem przewidzianego przez ustawodawcę pierwszeństwa zawarcia umowy najmu (…) - wskazano.

Procedowana obecnie nowelizacja ustawy o ochronie praw lokatorów przewiduje m. in.: wprowadzenie dla gmin i innych jednostek samorządu terytorialnego obowiązku zawierania umów o odpłatne używanie lokalu na czas oznaczony, nie krótszy niż rok i nie dłuższy niż pięć lat.

kic/Serwis Samorządowy PAP