Ministerstwo Rozwoju i Technologii skierowało do uzgodnień międzyresortowych i opiniowania projekt nowelizacji ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego oraz niektórych innych ustaw.

„Finansowe wsparcie budowy mieszkań komunalnych musi iść w parze z ich sprawiedliwym i efektywnym zarządzaniem. Dlatego uruchamiając rekordowe wsparcie dla tych inwestycji proponujemy także daleko idące zmiany w zasadach najmu tych mieszkań, tak aby były one sprawiedliwe, zarówno z punktu widzenia obecnych najemców, jak i względem tych, którzy o ten najem dopiero się ubiegają”– podkreślił wiceminister rozwoju i technologii Tomasz Lewandowski.

Najistotniejsze rozwiązania dotyczą wprowadzenia minimalnych kryteriów dochodowych, których spełnienie będzie warunkiem ubiegania się o najem lokalu komunalnego. W przypadku jednoosobowych gospodarstw domowych średni miesięczny dochód netto z poprzedniego roku nie będzie mógł przekroczyć 80 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w danym województwie. Dla większych gospodarstw domowych próg ten wyniesie 60 proc. tego wynagrodzenia.

Gminy będą miały prawo podnieść te progi, ale nie będą mogły ich obniżyć. Dodatkowo ubiegający się o mieszkanie komunalne nie będzie mógł posiadać prawa własności do lokalu ani domu jednorodzinnego nadającego się do zamieszkania – ani w miejscowości, w której znajduje się wynajmowany lokal, ani w miejscowościach pobliskich.

Resort uzasadnia te zmiany danymi GUS wskazującymi na poważny problem z dostępnością lokali komunalnych. Na najem od gminy oczekuje blisko 124 tys. gospodarstw domowych, z czego ponad 56 tys. ubiega się o lokal komunalny, a ponad 67 tys. o socjalny. Wprowadzenie progów dochodowych ma realizować zasadę sprawiedliwości społecznej i lepiej kierować ograniczony zasób mieszkań do osób najbardziej potrzebujących.

Projekt wprowadza także istotne zmiany w zasadach ustalania podwyżek czynszów w zasobach komunalnych. Obecne przepisy powodują bardzo wysokie podwyżki już przy niewielkim przekroczeniu progów dochodowych, a jednocześnie nie obejmują najemców, którzy zawarli umowy przed wejściem w życie obecnych regulacji w 2019 r. Nowe rozwiązania zrównają sytuację wszystkich lokatorów. Wprowadzony zostanie nowy wzór obliczania podwyżki – kwota będzie wprost proporcjonalna do skali przekroczenia progu dochodowego, co ma zapewnić adekwatne do dochodów obciążenia.

Weryfikacja dochodowa będzie przeprowadzana przez gminę nie rzadziej niż raz na trzy lata. Zwolnieni z niej będą najemcy, w których gospodarstwach domowych znajdują się wyłącznie osoby w wieku emerytalnym lub trwale niezdolni do pracy renciści. Gmina będzie mogła zwolnić z weryfikacji także tych, którzy wynajęli lokal po jego wcześniejszym wyremontowaniu na własny koszt lub przenieśli na gminę prawo własności swojego poprzedniego mieszkania.

Gminy będą mogły wynająć do 20 proc. lokali w nowo wybudowanych lub wyremontowanych budynkach na czas oznaczony, bez konieczności spełniania kryteriów dochodowych. Rozwiązanie to ma umożliwić przyciąganie na teren gminy osób wykonujących zawody kluczowe dla lokalnej społeczności, takie jak lekarze czy nauczyciele.

Zniesiony zostanie automatyzm wstępowania w najem po śmierci najemcy. Umowa będzie wygasać, a osobom bliskim zmarłemu, które stale z nim zamieszkiwały, będzie przysługiwało roszczenie o zawarcie nowej umowy najmu. Taka umowa zostanie jednak zawarta wyłącznie wtedy, gdy ubiegający się nie posiadają innego lokalu lub domu jednorodzinnego w tej samej lub pobliskiej miejscowości, a czynsz zostanie ustalony odpowiednio do ich dochodów.

Ponadto projekt nowelizacji zawiera zmiany w ustawie o własności lokali, prawie budowlanym oraz ustawie o spółdzielniach mieszkaniowych. Doprecyzowują one zasady udostępniania lokali we wspólnotach i spółdzielniach mieszkaniowych w celu kontroli instalacji i urządzeń lub interwencji w przypadku zagrożenia bezpieczeństwa pożarowego bądź sanitarnego. Analogiczne uregulowania przewidziano również w ustawie o ochronie praw lokatorów w odniesieniu do stosunku najmu.

Projekt wprowadza także modyfikacje w ustawie o dodatkach mieszkaniowych, eliminując wątpliwości interpretacyjne. Wyraźnie wskazano, że przy ustalaniu wysokości dodatku uwzględnia się wszystkie opłaty ponoszone na rzecz nieruchomości wspólnej przez osobę ubiegającą się o wsparcie.

mam/