Fot. PAP/Darek Delmanowicz
Wyższe dochody i rekordowe inwestycje sięgające nawet 20 proc. wydatków planują w przyszłym roku największe Polskie miasta. Priorytetem polskich metropolii w 2027 r. ma być rozwój transportu publicznego, modernizacja dróg, poprawa efektywności energetycznej budynków, a także rozbudowa infrastruktury mieszkaniowej, oświatowej i sportowej.
Zgodnie z przepisami do połowy listopada burmistrzowie i prezydenci miast przedstawili projekty budżetów na kolejny rok. Z analiz dokumentów wybranych metropolii wynika, że w 2027 rok wkraczają one z wyraźnie proinwestycyjnym nastawieniem na co wskazuje wysoki udział nakładów majątkowych. Ma to związek z absorpcją funduszy europejskich oraz realizacją projektów współfinansowanych ze środków KPO.
Jednocześnie większość miast w 2027 r. planuje deficyt budżetowy, podkreślając jednak, że wskaźniki zadłużenia pozostają na bezpiecznych poziomach i w spełniają ustawowe reguły ostrożnościowe.
Projekt budżetu m.st. Warszawy na 2027 rok zakłada dochody ogółem na poziomie prawie 31 mld zł (wzrost o 6 proc.) oraz wydatki sięgające blisko 35 mld zł ( wzrost o 4,7 proc. r/r). Oznacza to, że planowany deficyt stolicy w 2027 r. wyniesie 3,57 mld zł.
Planowane wydatki majątkowe osiągną kwotę 4,780 mld zł.
Priorytetami inwestycyjnymi stolicy pozostaje rozbudowa transportu i komunikacji, na co przeznaczono 1,825 mld zł, w tym m.in. 387,7 mln zł na zakup 170 autobusów, 345 mln zł na dokończenie budowy II linii metra oraz na rozwój infrastruktury tramwajowej i kolejowej.
Istotne nakłady zaplanowano również w sferze gospodarki komunalnej na zagospodarowanie odpadów (664,9 mln zł), w kulturze na budowę Teatru Rozmaitości (95 mln zł) oraz na modernizację Sali Kongresowej w PKiN (90 mln zł).
Prognozowany stan zadłużenia Warszawy na koniec 2027 r. wyniesie 10,4 mld zł (33,7 proc. dochodów), co oznacza wzrost od tegorocznego zadłużenia o 2,1 mld zł (o 25,4 proc.).
Zgodnie z projektem budżetu w przyszłym roku dochody Krakowa wyniosą ponad 10,9 mld zł, wydatki – przeszło 11,8 mld zł, a deficyt – ponad 956 mln zł. Deficyt będzie mniejszy od obecnego o 319 mln zł.
Dług Krakowa sięga ok. 9 mld zł. Zdaniem wiceprezydenta miasta Karola Wałachowskiego to, jak trudna jest sytuacja finansowa Krakowa pokazuje zestawienie długu miasta z długami innych metropolii. "Poziom zadłużenia jest zdecydowanie najgorszy ze wszystkich metropolii w naszym kraju. To jest prawie trzykrotnie więcej niż w Warszawie i znacznie więcej niż w innych miastach" – powiedział wiceprezydent.
Skarbnik Krakowa Tomasz Tylek poinformował z kolei, że miasto zwiększa spłatę długu. "W tym roku spłacaliśmy, spłacimy 81 mln zł. W 2027 r. planujemy spłacić 212,7 mln zł, czyli 2,6 razy więcej niż w tym roku" – wskazał skarbnik.
Dodał, że udział procentowy deficytu do dochodów spadnie z 11,7 proc. do 8,8 proc. Jak poinformował, nadwyżka operacyjna w przyszłym roku powinna wynieść prawie 390 mln zł. Na koniec bieżącego roku planowana była nadwyżka operacyjna 155 mln zł, ale urzędnicy przewidują, że wyniesie 50 mln zł.
W 2027 r. naliczona dla Krakowa łączna kwota wpływów z PIT i CIT wynosząca 6 mld 592,8 mln zł będzie stanowić ponad 60 proc. dochodów miasta ogółem.
Tylek ocenił, że Kraków mimo zadłużenia jest miastem zamożnym, ponieważ mieszkańcy otrzymują wysokie wynagrodzenia i płacą podatki.
W przyszłym roku Kraków najwięcej wyda na edukację – ponad 4,2 mld zł, czyli przeszło 35 proc. swoich wydatków. Rok wcześniej było to ponad 3,8 mld zł. Drugim pod względem wydatków obszarem będzie transport i łączność, na który miasto przewidziało niemal 2,5 mld zł.
Zgodnie z projektem budżetu wydatki Białegostoku w 2027 wyniosą rekordowe 4,16 mld zł przy dochodach na poziomie 3,8 mld zł (wzrost o 8,2 proc. r/r). Oznacza to, że przyszłoroczny deficyt miasta wyniesie blisko 370 mln zł.
Planowane wydatki majątkowe wyniosą 852 mln zł, co stanowi blisko 20 proc. całości budżetu. Prezydent miasta Tadeusz Truskolaski podkreślił, że przyszłoroczny budżet będzie umiarkowanie proinwestycyjny.
Największą inwestycją miejską będzie budowa hali widowiskowo-sportowej, na którą zaplanowano 80 mln zł. W planach jest też zakup autobusów i budowa dróg (173 mln zł na drogi i transport), rozwój budownictwa komunalnego z dofinansowaniem KPO (40 mln zł) oraz liczne termomodernizacje placówek oświatowych (ponad 94 mln zł).
Miasto zabezpieczyło też środki na przeniesienie Domu Kultury „Śródmieście” do zabytkowego budynku (16,8 mln zł), na Galerię Białostockiego Sportu (10,5 mln zł) i infrastrukturę lotniskową (20 mln zł).
Zgodnie z projektem budżetu zadłużenie miasta na koniec 2027 roku wyniesie ok. 1,357 mld zł (35,8 proc. dochodów).
Projekt budżetu Gdańska na 2027 rok przewiduje wydatki w wysokości prawie 7,6 mld zł oraz dochody rzędu 6,96 mld zł, co oznacza deficyt na poziomie 623 mln zł. Jednocześnie miasto planuje nadwyżkę operacyjną przekraczającą 82 mln zł.
„2027 to będzie najbardziej intensywny inwestycyjnie rok od czasów Euro 2012. Pieniędzy na ten cel mamy ponad 1,2 miliarda złotych, z czego - co bardzo ważne - 350 milionów to środki z dofinansowania zewnętrznego” – podkreśliła prezydent Aleksandra Dulkiewicz.
Najważniejszym i największym strategicznie przedsięwzięciem pozostaje budowa Pomorskiej Kolei Metropolitalnej Południe o całkowitej wartości 2,4 mld zł z zapewnionym dofinansowaniem rządowym w wysokości 1,5 mld zł. W 2027 roku planowane jest zakończenie budowy dwóch krytych pływalni we Wrzeszczu (77 mln zł) i Brzeźnie (57 mln zł) oraz przebudowy mostu Siennickiego za 44 mln zł. Ponadto realizowany będzie I etap budowy linii Nowa Świętokrzyska (81,5 mln zł) oraz kładka na Zaspie (26,7 mln zł).
Budżet Łodzi na 2027 rok po raz pierwszy w historii przekroczy poziom 9 mld zł po stronie wydatków (wzrost o 11,7 proc. r/r), przy planowanych dochodach wynoszących ok. 8,5 mld zł (+11 proc. r/r) i deficycie na poziomie 573 mln zł.
Nakłady majątkowe sięgną ok. 1,7 mld zł co stanowi blisko 18 proc. wszystkich wydatków miasta.
Ponad połowę środków zaplanowanych na inwestycje miasto planuje przeznaczyć na modernizację dróg (250 mln zł) i transport publiczny (ok. 250 mln zł). Co piąta złotówka trafi na budownictwo mieszkaniowe, w tym m.in. na kompleks przy ul. Pabianickiej. Na rewitalizację obszarową Centrum Łodzi przeznaczone zostanie niemal 100 mln zł.
Miasto planuje też utworzenie Europejskiego Centrum Komedii i Kultury przy Teatrze Powszechnym oraz budowę kompleksu wodnego na Olechowie i Janowie.
Projekt budżetu Lublina na 2027 r. zakłada 4,03 mld zł dochodów i ponad 4,17 mld zł wydatków.
Na inwestycje zaplanowano 610 mln zł, które zostaną przeznaczone m.in. na przedłużenie ul. Zelwerowicza, modernizację ul. Zana, odnowę Starego Miasta i Błoni pod Zamkiem oraz rozwój infrastruktury edukacyjnej i sportowej.
W budżecie uwzględniono również środki na edukację, transport, pomoc społeczną, bezpieczeństwo mieszkańców oraz przygotowania do Europejskiej Stolicy Kultury Lublin 2029.
Poznań zaplanował na 2027 rok dochody budżetowe w kwocie 7,133 mld zł oraz wydatki na poziomie 8,206 mld zł, co oznacza deficyt w wysokości 1,073 mld zł i wskaźnik zadłużenia sięgający 44,8% dochodów (3,197 mld zł). Wydatki majątkowe osiągną rekordowy poziom 1,552 mld zł (wzrost o 36% r/r), stanowiąc aż 18,9% całkowitego budżetu miasta. Głównymi obszarami nakładów inwestycyjnych będą transport (39% całości inwestycji), mieszkalnictwo (16%), gospodarka komunalna (13,3%) oraz kultura (8,1%).
Największymi przedsięwzięciami w projekcie są budowa nowej siedziby Teatru Muzycznego, przebudowa Palmiarni Poznańskiej, trasa tramwajowa w ul. Ratajczaka i budownictwo PTBS przy ul. Żelaznej. Kontynuowane będą też przebudowa mostu Chrobrego, budowa węzłów przesiadkowych przy liniach kolejowych, modernizacja torowiska w ul. 28 Czerwca 1956 r. oraz rozwój systemu PEKA i infrastruktury sportowej.
Projekt budżetu miasta na 2027 r. zakłada wydatki na poziomie prawie 10,3 mld zł, a dochody w wysokości ponad 9 mld zł. Oznacza to, że przyszłoroczny deficyt miasta wyniesie nieco ponad 1,2 mld zł i będzie wyższy od zakładanego na ten rok o 29 mln zł. Z kolei nadwyżka bieżąca wyniesie 163 mln zł.
Budżet inwestycyjny w przyszłym roku przekroczy 1,54 mld zł. Największą część wydatków stanowić będzie edukacja (ponad 3,67 mld zł), transport i łączność (blisko 2 mld zł), gospodarka komunalna i ochrona środowiska (ponad 1 mld zł) oraz pomoc społeczna i rodzina (886 mln zł). Zwiększono przy tym kwotę na bezpieczeństwo publiczne, która sięgnęła rekordowych 184 mln zł.
Projekt uchwały budżetowej na 2027 rok zakłada łączne wydatki Katowic na rekordowym poziomie ponad 4,41 mld zł, w tym wydatki bieżące w wysokości 3,5 mld zł, tj. o 3,5 proc. powyżej przewidywanego wykonania za 2026 rok.
Na wydatki majątkowe zaplanowano łącznie ponad 870 mln zł, co stanowić będzie 20 proc. wydatków miasta.
"Rok 2027 będzie rokiem kontynuacji dużych przedsięwzięć inwestycyjnych. Flagową inwestycją w tym zakresie jest niewątpliwie budowa Shaft K, a więc realizacja Dzielnicy Nowych Technologii. W 2027 r. planujemy wydatkować na ten cel 254 mln zł. Do tego dojdzie realizacja wielu projektów, które również mają zapewnione dofinansowanie z funduszy unijnych. Tu, oprócz finalizacji projektu Centrum Himalaizmu im. Jerzego Kukuczki należy wyróżnić ważne inwestycje transportowe. W 2027 rozpocznie się budowa węzłów przesiadkowych „św. Jana” oraz „Kostuchna” – ten drugi jest związany z wyczekiwaną od lat realizacją „tramwaju na południe”. Do tego rozpocznie się projektowanie węzła „Podlesie”. Projekty te to inwestycje w zrównoważony transport oraz wyższą jakość życia Katowiczanek i Katowiczan" - poinformował Marcin Krupa, prezydent Katowic.
Jednak największa część wydatków miasta zostanie przeznaczona na oświatę. Na rok 2027 zaplanowano na ten cel 1,48 mld zł. Znaczącą pozycją w budżecie stanowią również transport i łączność (539 mln zł) i gospodarka mieszkaniowa (333 mln zł), wydatki na pomoc społeczną, politykę senioralną oraz pomoc dla rodziny (403 mln zł), jak również koszty finansowania kultury i dziedzictwa narodowego oraz kultury fizycznej (łącznie 368 mln zł).
mp/