„Gmina może powierzyć spółce komunalnej realizację zadania gminnego polegającego na zagospodarowaniu odpadów na podstawie uchwały podjętej w oparciu o art. 4 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 2 ustawy o gospodarce komunalnej, tj. z wyłączeniem obowiązku udzielenia zamówienia publicznego” – poinformowała Izba w odpowiedzi na pytanie wójta gminy Nowa Wieś Lęborska.

Izba przypomniała, że ustawodawca przyznał wprost organom jednostek samorządu terytorialnego prawo wyboru sposobu prowadzenia i form gospodarki komunalnej. W ocenie Izby dopuszczalne jest powierzenie spółkom komunalnym, w których gmina posiada 100 proc. udziałów, na podstawie samej uchwały rady gminy, bez konieczności zawierania dodatkowej umowy. 

RIO wskazała jednak, że taki sposób powierzenia spółce komunalnej realizacji zadań własnych gminy jest dopuszczalny jedynie w przypadku, gdy przepisy szczególne nie stanowią inaczej. Jedną z takich sytuacji jest np. odbieranie odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości.

RIO zwróciła uwagę, że art. 6d ust. 1 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach wprost wymusza stosowanie prawa zamówień publicznych w dwóch konkretnych sytuacjach: przy odbieraniu odpadów oraz przy ich jednoczesnym odbieraniu i zagospodarowaniu. 

Jak zauważyła RIO, podzielając linię orzeczniczą NSA, "obowiązek udzielenia zamówienia publicznego (przetargu), w którym mogą brać udział inne podmioty niż jednostki organizacyjne gminy, nie dotyczy zadania własnego gminy w odniesieniu tylko do zagospodarowania odpadów komunalnych".

W ocenie Izby oznacza to, że jeśli gmina decyduje się rozdzielić te usługi, może zlecić przetwarzanie śmieci własnej spółce z pominięciem procedur rynkowych.

RIO przypomniała też, że powierzenie przez gminę realizacji zadania w zakresie gospodarowania odpadami komunalnymi bez przetargu wymaga spełnienia przesłanek wyrażonych w unijnej dyrektywie ws. zamówień publicznych 2014/24/UE (ponad 80 proc. obrotów kontrolowanego podmiotu musi pochodzić z zadań publicznych – red.).

Z danych UZP wynika, że wartość zamówień in-house w sektorze gospodarki odpadami i usług ekologicznych wyniosła w 2024 r. ponad 3,26 mld zł. Samorządy odpowiadają za ok. 82 proc. wszystkich zamówień udzielanych w tej formule.

mp/