Urząd Zamówień Publicznych przedstawił interpretację dotyczącą stosowania art. 15r oraz art. 15r1 ustawy o COVID-19 (w aktualnym brzmieniu) do umów o zamówienie publiczne zawieranych przed wejściem w życie nowej ustawy Prawo zamówień publicznych. 

Chodzi o możliwość zastosowania szczególnych rozwiązań prawnych przewidzianych w ustawie o COVID-19 w zakresie zmian umowy w sprawie zamówienia publicznego oraz ustanowionego dla zamawiającego zakazu potrącania kar umownych, a także zakazu dochodzenia przez zamawiającego zaspokojenia z zabezpieczenia należytego wykonania umowy, również w odniesieniu do umów w sprawie zamówienia publicznego zawartych pod rządami nieobowiązującej już ustawy z dnia z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych (Dz.U. z 2019r. poz. 1843 ze zm.), zwanej dalej „ustawą Pzp2004”.

W swojej opinii prawnej UZP podkreślił, że wskazane przepisy odwołują się do umowy, a nie do reżimu prawnego, pod rządami którego umowa w sprawie zamówienia publicznego została zawarta. 

„Oznacza to, że zakres zastosowania przytoczonych przepisów dotyczących zmian umowy w sprawie zamówienia publicznego oraz zakazu potrącania kar umownych, a także dochodzenia zaspokojenia z zabezpieczenia należytego wykonania umowy, należy odnieść przede wszystkim do pojęcia +umowy w sprawie zamówienia publicznego w rozumieniu ustawy z dnia 11 września 2019 r. – Prawo zamówień publicznych+”.

UZP przypomniał, że zarówno w poprzednio obowiązującej ustawie Pzp2004, jak i na gruncie aktualnie obowiązującej ustawy z dnia 11 września 2019 r. Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2019 ze zm.), zwanej dalej „ustawą Pzp”, cechami charakterystycznymi umowy w sprawie zamówienia publicznego są jej strony – zamawiający i wykonawca, przedmiot – roboty budowalne, dostawy lub usługi, a także odpłatność. 

„Tym samym należy uznać, iż rozumienie pojęcia umowy w sprawie zamówienia publicznego w ustawie Pzp jak i w obowiązującej do dnia 31 grudnia 2020r. ustawie Pzp2004 nie uległo zmianie. Należy zatem przyjąć, że przepis art. 15r ust. 1 ustawy o COVID-19 kładzie nacisk na pojęcie umowy w sprawie zamówienia publicznego, a nie na reżim przepisów o zamówieniach publicznych, na podstawie których umowa taka została zawarta” – czytamy w wyjaśnieniach UZP.

Zdaniem Urzędu, ustawodawca objął następstwa prawne stosunków prawnych w postaci umów w sprawie zamówienia publicznego zawartych na mocy ustawy Pzp2004 bezpośrednim działaniem mechanizmów przewidzianych w art. 15r ust. 1 oraz art. 15r1 ust. 1 ustawy o COVID-19, czyli zastosował zasadę bezpośredniego działania prawa, zgodnie z którą od chwili wejścia w życie "nowego prawa" wyznacza ono sytuacje prawne także z elementem dawnym.

Jednocześnie, zgodnie z art. 91 ust. 1 ustawy z dnia z dnia 11 września 2019 r. przepisy wprowadzające ustawę ‒ Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2020), do umów w sprawie zamówienia publicznego oraz umów ramowych, o których mowa w ustawie z dnia 29 stycznia 2004 r. – Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1843), zawartych: (1) przed dniem 1 stycznia 2021 r., (2) po dniu 31 grudnia 2020 r., w następstwie postępowań o udzielenie zamówienia wszczętych przed dniem 1 stycznia 2021 r. – stosuje się przepisy dotychczasowe. Wskazana norma prawna o charakterze intertemporalnym określa przedział czasowy zawarcia umów w sprawie zamówienia publicznego, jako czynnik decydujący w zakresie ustalenia stanu prawnego, mającego zastosowanie do umów zawartych na gruncie ustawy Pzp2004.

Według UZP, gdyby wolą ustawodawcy było, aby szczególne rozwiązania przewidziane w ustawie o COVID-19 znalazły zastosowanie wyłącznie do umów z uwzględnieniem stanu prawnego, na podstawie którego zostały zwarte, zastosowałby zabieg legislacyjny podobny do tego, jaki miał miejsce w przypadku art. 91 ust. 1 ww. ustawy, polegający na wskazaniu reżimu prawnego jaki do takich umów należałoby zastosować.

W interpretacji wskazano też, że możliwość zastosowania szczególnych rozwiązań prawnych przewidzianych w ustawie o COVID-19 także w odniesieniu do umów zawartych pod rządami ustawy Pzp2004 wynika również z wykładni celowościowej przepisów art. 15r ust. 4 oraz art. 15r1 ust. 1 ustawy o COVID-19. 

Jak tłumaczy UZP, wprowadzenie możliwości dokonania szczególnych zmian umowy w sprawie zamówienia publicznego oraz zakazu potrącania przez zamawiającego kar umownych, a także zakazu dochodzenia przez zamawiającego zaspokojenia z zabezpieczenia należytego wykonania umowy miało na celu zminimalizowanie negatywnych skutków gospodarczych wynikających z obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii. 

Regulacje zawarte w ustawie o COVID-19 stanowiły wyraz interwencji legislacyjnej mającej na celu złagodzenie skutków ekonomicznych wystąpienia COVID-19, dotykających zwłaszcza przedsiębiorców, przez uelastycznienie mechanizmów kontraktowych w sferze zamówień publicznych.

Jak zaznacza UZP, powyższe przemawia za uznaniem, że intencją ustawodawcy było objęcie zakresem stosowania ww. regulacji również do umów w sprawie zamówienia publicznego zawartych na mocy ustawy Pzp2004.

W podsumowaniu interpretacji UZP stwierdza, że:

- przepis art. 15r ust. 4 ustawy o COVID–19 przewiduje możliwość modyfikacji umów, zawartych również pod rządami nieobowiązującej ustawy Pzp2004;
- przepis art. 15r1 ust. 1 ustawy o COVID-19 ustanawia zakaz potrącania przez zamawiającego kary umownej zastrzeżonej na wypadek niewykonania lub nienależytego wykonania również umowy zawartej pod rządami nieobowiązującej ustawy Pzp2004;
- przepis art. 15r1 ust. 1 ustawy o COVID-19 ustanawia zakaz dochodzenia przez zamawiającego zaspokojenia z zabezpieczenia należytego wykonania również umowy zawartej pod rządami nieobowiązującej już ustawy Pzp2004.


mp/