Rzecznik Praw Obywatelskich nawiązał do senackiego projektu zmian w Kodeksie postępowania karnego, który nie został przegłosowany. Zakładał on ograniczenie „władztwa” prokuratora nad organami samorządu terytorialnego oraz zwiększenie gwarancyjności postępowania prowadzonego przeciwko organom samorządowym tak, by ograniczyć możliwe wpływy władzy wykonawczej – władzy centralnej – na jednostki samorządowe.

Mimo, że projekt nie został przegłosowany, RPO nadal widzi mocne podstawy, by wrócić do prac nad zmianami w prawie. 

„Celowe jest ponowne rozpoczęcie debaty, jaki organ powinien orzekać o zawieszeniu wójta, burmistrza lub prezydenta miasta w wykonywaniu ich funkcji, zwłaszcza w sytuacji, kiedy trudno jest kwestionować związanie prokuratury z władzą wykonawczą, zaś prace nad zmianami legislacyjnymi zmierzającymi do rozdzielenia funkcji Prokuratora Generalnego i Ministra Sprawiedliwości obecnie nie są kontynuowane” – zaznaczył Marcin Wiącek 

Rzecznik powołał się przy tym na przepisy konstytucji, która stanowi, że jednostki samorządu terytorialnego powinny mieć szeroką autonomię w swoim działaniu. Zwraca również uwagę, że z przepisów wynika, że działania organów samorządowych podlega ochronie sądowej, co z kolei oznacza „domniemanie sądowej ochrony samodzielności jednostek samorządu terytorialnego”, w sferze prawa prywatnego i publicznego.

Marcin Wiącek podkreślił, że o zwieszeniu wójta, burmistrza lub prezydenta miasta w wykonywaniu ich funkcji powinien orzekać wyłącznie sąd, natomiast w postępowaniu przygotowawczym sąd na wniosek prokuratora. 

Powołując się na zapisy ustawy o samorządzie gminnym RPO podkreślił, że „kutek w postaci przejęcia zadań i kompetencji wójta, burmistrza albo prezydenta miasta został, co do zasady, powiązany z obiektywnie istniejącą przeszkodą albo z uprzednim rozstrzygnięciem sądu. Na tym tle zrównanie skutków decyzji sądowej z decyzjami prokuratorskimi prowadzi do <wyłomu> w ochronie pochodzących z wyboru organów wykonawczych samorządu terytorialnego”. 
 

mo/