Z zestawienia opracowanego przez PAP na podstawie danych Państwowej Komisji Wyborczej wynika, że w województwie warmińsko-mazurskim ograniczenie obejmie w kolejnych wyborach 63 samorządowców, w tym prezydenta Ełku Tomasza Andrukiewicza, który sprawuje urząd od 20 lat, 17 burmistrzów i 45 wójtów.

Niektórzy samorządowcy, którzy nie będą mogli ubiegać się o reelekcję, wybierają się na emeryturę. Wśród nich jest burmistrz Zbigniew Włodkowski z Orzysza.

„Widzę w gminie dwie, trzy osoby, którym bez żalu mogę przekazać urząd wiedząc, że będą umieli się zająć samorządową pracą” – powiedział PAP Włodkowski.

Sprawujący urząd siódmą kadencję burmistrz Mikołajek Piotr Jakubowski w czasie zakończenia kadencji także może przejść na emeryturę.

„Następcy, który by podołał tej pracy, nie widzę. W poprzednich wyborach kontrkandydatkę wystawili mi deweloperzy spoza regionu, którzy chcieli robić w gminie, co im się chce, a nie co jest potrzebne. Obawiam się, że znowu tacy kandydaci mogą się pojawić. Na szczęście jesteśmy małą gminą i ludzie się znają, w ich mądrości upatruję nadziei” – powiedział PAP Jakubowski.

Wyraził jednocześnie nadzieję, że przepisy o dwukadencyjności uda się jeszcze unieważnić. Taką nadzieję ma też burmistrz Rucianego-Nidy Piotr Feliński, który w ostatnich wyborach dostał 83 proc. głosów.

Mapa dwukadencyjności. KBW aktualizuje dane wójtów i burmistrzów

„Gdy dwie kadencje temu po nieodpowiednim kandydacie obejmowałem gminę, była ona tak zadłużona, że musiałem wdrażać plan naprawczy, miałem budżet w wysokości 17 mln zł. Teraz inwestujemy, rozwijamy się, budżet wynosi 75 mln zł. Mam oddać urząd, bo tak stanowi prawo, ale nie widzę nikogo, kto by nas znowu w kłopoty nie wpędził” – powiedział PAP Feliński.

Doświadczonych następców nie widzi też w swojej gminie Górowo Iławeckie burmistrz Jacek Kostka, który przewodniczy sieci małych miast Citaslow. „Ale przyroda nie zna próżni, więc na pewno się ktoś na kandydowanie zdecyduje. Inna rzecz, czy taka osoba nadaje się do tego” – przyznał.

W ocenie kierownika katedry Nauk o Polityce i Nauk o Bezpieczeństwie Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie prof. Waldemara Tomaszewskiego obawy burmistrzów Rucianego-Nidy i Górowa Iławeckiego nie są pozbawione podstaw.

„Zakładam, że mogą być takie gminy, gdzie nikt się nie zgłosi do wyborów. Zwłaszcza w małych, przygranicznych gminach, gdzie dominują starsi mieszkańcy” – ocenił w rozmowie z PAP naukowiec.

Jako przykład na poparcie swojej tezy przypomniał, że po nagłej śmierci wójta podolsztyńskich Dywit w 2024 roku zgłosiła się tylko jedna kandydatka na urząd wójta. Mieszkańcy głosowali na nią plebiscytowo - zakreślając „tak” lub „nie”.

Burmistrz Feliński zaznaczył, że praca samorządowca nie jest łatwa, a jest obarczona wieloma obostrzeniami. „Ktoś, kto jest w biznesie, musi zawiesić prowadzenie działalności na czas kadencji. Powrót po kilku latach do biznesu to de facto zaczynanie od nowa” - zuważył.

Prof. Tomaszewski ocenił, że skoro wyborcy mogą odwołać samorządowców przed upływem kadencji, to powinni móc też, w taki sam sposób tj. poprzez referendum, zagłosować za tym, by ich wójt, czy burmistrz mógł nadal sprawować urząd.

Burmistrzowie, z którymi rozmawiała PAP podkreślali, że praca w samorządzie wymaga doświadczenia i specjalistycznej wiedzy. Mówili, że oni pierwszą kadencję się uczyli, a w drugiej i kolejnych rozwijali gminy korzystając z tego doświadczenia.

„Jeśli tylko nowy burmistrz będzie chciał z mojej wiedzy skorzystać, to będę mu służył radą i pomocą” – zadeklarował burmistrz Lidzbarka Warmińskiego Jacek Wiśniowski.

„Ja sobie nie wyobrażam, żeby kontakty, strategie dla miasta, które wypracowywałem tyle lat, nagle poszły do kosza, żeby mój następca z nich nie korzystał” – ocenił burmistrz Mikołajek.

Burmistrz Orzysza powiedział PAP, że zgadza się z opiniami, iż reforma samorządowa to jedna z tych reform, które w Polsce najlepiej się udały.

„Apeluję do władzy centralnej, by tego nie psuła i dała nam w terenie wybierać tego, kogo chcemy” - powiedział PAP Włodkowski.

Dwukadencyjność organów wykonawczych gmin, połączona z wydłużeniem jednej kadencji z czterech do pięciu lat, została wprowadzona za rządów Prawa i Sprawiedliwości, w 2018 r. Dotyczy ona danej gmin, czyli nie zamyka drogi, by do kandydowania w innej gminie, na przykład sąsiedniej gminie, na urząd wójta, burmistrza czy prezydenta.

22 października br. Sejm odrzucił projekt nowelizacji Kodeksu wyborczego autorstwa PSL, której głównym założeniem było zniesienie limitu dwóch kadencji dla wójtów, burmistrzów i prezydentów miast. Za przyjęciem noweli głosowało 213 posłów, przeciw 215, a 9 wstrzymało się od głosu.

Wicepremier, szef MON i lider PSL Władysław Kosiniak-Kamysz zapowiedział powrót do projektu znoszącego dwukadencyjność. Zdaniem premiera Donalda Tuska nie ma problemu, aby ponownie rozpatrywać wniosek autorstwa PSL.

W Sejmie znajduje się senacki projekt nowelizacji Kodeksu wyborczego, który wpłynął do pod koniec listopada 2025 r. Projekt przewiduje zniesienie dwukadencyjności władz samorządowych - wójta, burmistrza, prezydenta miasta.

jwo/ mam/