Przyjęty przez Radę Ministrów projekt stanowi fundament kompleksowej reformy opieki żłobkowej w Polsce.

Opiekun jak funkcjonariusz publiczny

Jednym z jego założeń jest wzmocnienie pozycji zawodowej opiekunów poprzez objęcie ich ochroną prawną przewidzianą dla funkcjonariuszy publicznych – opiekunowie w żłobkach, klubach dziecięcych i punktach opieki dziennej zyskają ją zarówno podczas pełnienia obowiązków służbowych, jak i w związku z nimi.

Projekt zakłada także wprowadzenie legitymacji służbowej opiekuna małego dziecka – dostępnej w aplikacji mObywatel oraz w formie dokumentu plastikowego. Na jej podstawie opiekunom przysługiwać ma ulga w publicznym transporcie zbiorowym, na zasadach analogicznych do innych grup zawodowych objętych podobnymi uprawnieniami.

Kolejnym rozwiązaniem przewidzianym w projekcie jest zagwarantowanie opiekunom płatnego czasu wolnego na podnoszenie kwalifikacji zawodowych w wymiarze 16 godzin lub 2 dni rocznie.

Planowane jest także ustanowienie 4 kwietnia Dniem Opiekuna Małego Dziecka oraz wprowadzenie systemu nagród za szczególne zasługi w obszarze opieki wczesnodziecięcej, przyznawanych przez ministra właściwego ds. rodziny, wojewodów oraz wójtów, burmistrzów i prezydentów miast.

Podniesienie standardów kształcenia opiekunów i jakości opieki nad dziećmi

Projekt ustawy ujednolica i doprecyzowuje wymagania kwalifikacyjne dla opiekunów. Dla kandydatów z wyższym wykształceniem kierunkowym przewidziane są 80-godzinne praktyki zawodowe oraz 30-godzinne szkolenie ze standardów opieki. Dla pozostałych – kompleksowe 310-godzinne szkolenie wstępne. Wszyscy opiekunowie będą zobowiązani do systematycznej aktualizacji wiedzy i umiejętności, a koszty szkoleń pokryje podmiot prowadzący placówkę.

Projekt wprowadza także obowiązkowe standardy żywienia w żłobkach i klubach dziecięcych. Wymagania żywieniowe będą oparte na normach żywienia opracowywanych przez Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego, a ich szczegółowy zakres określi rozporządzenie ministra zdrowia w porozumieniu z ministrem rodziny.

Każdy żłobek będzie musiał zapewnić na swoim terenie plac zabaw dostosowany do potrzeb dzieci do lat 3. Kluby dziecięce i punkty opieki dziennej zapewnią za to dostęp do przestrzeni zewnętrznej.

Punkty opieki dziennej – nowa forma elastycznej opieki 

Projekt przewiduje wprowadzenie nowej formy organizacyjnej – punktu opieki dziennej. W jednym lokalu będzie mogło przebywać do 16 dzieci pod opieką kilku opiekunów dziennych, z których każdy będzie mógł sprawować opiekę nad maksymalnie pięciorgiem dzieci, a jeśli korzysta z pomocy osoby wspomagającej posiadającej odpowiednie kwalifikacje – nad ośmiorgiem dzieci.

Nowe przepisy umożliwią też zastępstwo dziennego opiekuna w razie choroby, urlopu lub zdarzeń losowych – bez konieczności zamykania placówki.

Harmonogram reformy

Projekt trafi teraz do Sejmu. Większość przepisów wejdzie w życie 1 stycznia 2028 r., a część rozwiązań dotyczących m.in.  statusu i uprawnień opiekunów – już 1 stycznia 2027 r., natomiast standardów żywienia od 1 września 2027 r., aby dać podmiotom odpowiednie vacatio legis na zmiany dostosowawcze. 

Jak podano w OSR projektu, na koniec 2024 r. w instytucjach opieki nad dziećmi do lat 3 zatrudnionych było łącznie 32,7 tys. opiekunów. Szacuje się, że 15 tys. z nich zatrudnionych było w instytucjach prowadzonych przez samorządy. 

mam/