Mateusz Balcerowicz, prezes Wód Polskich przypomniał, że to już trzecia aktualizacja planów zarządzania ryzykiem powodziowym.

"Nie zmieniamy jednak ich kluczowego celu, jakim jest skuteczne ograniczanie ryzyka powodziowego. Rozwijamy natomiast narzędzia planistyczne, aby lepiej odpowiadały na wyzwania zmian klimatu i zwiększały realną możliwość wdrażania działań" – powiedział.

Obowiązek aktualizacji PZRP wynika bezpośrednio z Dyrektywy Powodziowej i ustawy Prawo wodne. Projekt obejmuje 6 obszarów dorzeczy: Wisły, Odry, Pregoły, Dunaju, Niemna i Łaby. Nowy cykl planistyczny koncentruje się na integracji działań przeciwpowodziowych z celami środowiskowymi, planami gospodarowania wodami oraz uwzględnia prognozy klimatycznymi. W szczególności analizowany będzie wzrost częstotliwości opadów nawalnych oraz gwałtownych wezbrań rzek, które obecnie stanowią dziś jedno z najpoważniejszych wyzwań dla bezpieczeństwa ludzi i ich dobytku.

W centrum prac znajdują się zaawansowane analizy hydrologiczne, ocena skuteczności działań podjętych do tej pory oraz przygotowanie wariantów planistycznych, które pozwolą wybrać najbardziej efektywne rozwiązania z punktu widzenia bezpieczeństwa, środowiska i ekonomii. Kluczowym elementem jest rozwój rozwiązań opartych na przyrodzie (Nature-Based Solutions), zwiększanie retencji oraz ochrona terenów zalewowych, co stanowi odpowiedź na współczesne wyzwania związane z ekstremalnymi zjawiskami hydrologicznymi.

Marcin Jarzyński, zastępca prezesa Wód Polskich, ds. Ochrony przed Powodzią i Suszą zwrócił uwagę, że nowe plany odzwierciedlają nowe podejście do ochrony przed powodzią, które nie koncentruje się wyłącznie na budowie infrastruktury hydrotechnicznej, lecz uwzględniają kompleksowe zarządzanie ryzykiem, czyli obok działań technicznych, proponowane będą działania bliskie naturze, a także działania organizacyjne, edukacyjne i planistyczne.

Z kolei wiceminister infrastruktury Przemysław Koperski zauważył, że skuteczna ochrona przeciwpowodziowa wymaga dziś planowania opartego na wiedzy, danych i przewidywaniu skutków zmian klimatu.

"Aktualizacja planów zarządzania ryzykiem powodziowym pozwoli lepiej identyfikować obszary wymagające szczególnej ochrony oraz kierować inwestycje tam, gdzie przyniosą największe korzyści dla bezpieczeństwa mieszkańców. To jeden z najważniejszych elementów budowania odporności Polski na przyszłe zagrożenia powodziowe" – zaznaczył wiceszef MI.

W dwóch poprzednich cyklach planistycznych zrealizowano szereg inwestycji, które znacząco zwiększyły poziom ochrony przeciwpowodziowej w Polsce. Powstały nowe zbiorniki retencyjne, m.in. Malinówka i Serafa, rozbudowano oraz zmodernizowano wały przeciwpowodziowe w Krakowie oraz w dolinie Wisły na Mazowszu, Lubelszczyźnie i Podkarpaciu, a także poprawiono bezpieczeństwo Węzła Oświęcimskiego i rejonu Sandomierza. Ważnym przedsięwzięciem była również modernizacja Wrocławskiego Węzła Wodnego, domykająca system ochrony Wrocławia i okolicznych gmin przed zagrożeniem od Widawy. Dodatkowo powstały suche zbiorniki przeciwpowodziowe w Kotlinie Kłodzkiej oraz kompleksowe zabezpieczenia dla Nowej Soli i terenów położonych poniżej Krosna Odrzańskiego, obejmujące obwałowania, pompownie i systemy mobilnej ochrony.

Harmonogram prac nad aktualizacją PZRP przewiduje, że projekty planów zostaną poddane uzgodnieniom, opiniowaniu oraz strategicznej ocenie oddziaływania na środowisko, a szerokie półroczne konsultacje społeczne rozpoczną się w IV kwartale 2027 roku. Zakończenie realizacji projektu zaplanowano na połowę 2028 roku. 

Aktualizacja PZRP ma bezpośredni wpływ na życie obywateli. W oparciu o zaktualizowane obszary szczególnego zagrożenia powodzią, wskazane na mapach zagrożenia powodziowego, wytypowane zostaną obszary najbardziej problemowe, dla których zaplanowane zostaną zestawy działań, redukujące istniejące obecnie ryzyko. Dzięki mapom już teraz możemy lepiej planować zabudowę, a plany pozwolą na skuteczniejszą ochronę tam, gdzie to konieczne, ochronę ludności, ich mienia czy też kluczowej infrastruktury, takiej jak energetyka, transport czy wodociągi. 

Jak wynika z map ryzyka powodziowego około 3 milionów Polaków mieszka na terenach zagrożonych powodzią od strony rzek, a straty powodziowe należą do najwyższych spośród wszystkich zagrożeń naturalnych w kraju. Dlatego skuteczne planowanie działań przeciwpowodziowych jest kluczowe dla bezpieczeństwa państwa i jego gospodarki.

mp/