Środowa debata w KR o Wieloletnich Ramach Finansowych UE na lata 2028-2034 z udziałem Piotra Serafina została zdominowana przez kwestię przyszłości polityki spójności po 2027 roku.

„Nie może dojść do dalszych cięć w polityce spójności. Nie wyobrażamy sobie likwidacji regionalnych programów czy systemu regionalnego wdrażania środków europejskich. Różnorodność wyzwań, przed którymi stoją poszczególne regiony, musi być brana pod uwagę” – podkreślił w swoim wystąpieniu marszałek województwa podkarpackiego Władysław Ortyl.

„Centralizacja polityki spójności byłaby wielkim krokiem wstecz” – powiedział wiceprzewodniczący KR Juanma Moreno, odnosząc się do planowanego przez KE zastąpienia kilkuset dotychczasowych programów regionalnych i osobnych funduszy dwudziestoma siedmioma programami narodowymi – Krajowymi i Regionalnymi Planami Partnerstwa (ang. NRPP – National and Regional Partnership Plans).

Prezentując plany KE Serafin podkreślał, że ich kształt wynika z potrzeby zagwarantowania UE zdolności do szybkiego reagowania na nieprzewidziane zdarzenia.

„Rzeczywistość co miesiąc funduje nam nowe, nieoczekiwane wyzwania” – powiedział Serafin. „Nasza propozycja na przyszłość jest taka: zamiast (jak dotychczas – PAP) realokować ponad 90 proc. środków z już zaplanowanych i dostępnych pul, lepiej stworzyć dedykowaną przestrzeń na elastyczne reagowanie” - dodał.

Serafin przekonywał, że „elastyczność nie może oznaczać nieprzewidywalności i tutaj widzę przestrzeń do dyskusji”, jednak unikał jednoznacznych deklaracji „rozmiękczenia” propozycji KE, o które wnioskował m.in. poprzedni przewodniczący KR Vasco Cordeiro.

Cordeiro zaproponował wprowadzenie trzech mechanizmów, które gwarantowałyby realny udział władz lokalnych i regionalnych w zarządzaniu środkami unijnymi. Po pierwsze, każde państwo członkowskie składające KE propozycję NRPP powinno obowiązkowo dołączyć ocenę wielopoziomowego zarządzania, z wyraźnym włączeniem władz lokalnych i regionalnych tam, gdzie pozwala na to system konstytucyjny. Po drugie, KE powinna mieć prawo odrzucenia planu krajowego, jeśli nie respektuje on tego warunku. Po trzecie, min. 20 proc. budżetu każdego NRPP powinno być obligatoryjnie przeznaczone bezpośrednio na projekty i inicjatywy realizowane na poziomie lokalnym i regionalnym.

Serafin nie odniósł się do tych propozycji i zaznaczył, że KE nie może decydować o stopniu decentralizacji w państwach członkowskich ani ingerować w ich porządek konstytucyjny.

„Chcielibyśmy widzieć regiony w samym centrum polityki spójności także po 2027 roku. Jednak nie możemy zagwarantować jej decentralizacji we wszystkich 27 krajach członkowskich, a Komisja nie ma uprawnień, by o tym decydować” – powiedział Serafin.

mam

Komisarz Piotr Serafin i przewodnicząca KR Kata Tutto; fot. © European Union / Emile Windal