Zalecenia dotyczące organizacji pracy pracowników socjalnych pełnomocniczka rządu ds. równości Katarzyna Kotula przekazała wojewódzkim koordynatorom realizacji Rządowego Programu Przeciwdziałania Przemocy Domowej. Pismo przygotowano w odpowiedzi na interwencję Rzecznika Praw Obywatelskich, który zauważył, że interwencje dotyczące zagrożenia życia lub zdrowia dziecka w związku z przemocą domową, które przeprowadzane są w porze nocnej oraz w niedziele i święta odbywają się bez udziału pracowników pomocy społecznej. RPO zwrócił uwagę, że takie działania są niezgodne z obowiązującymi przepisami.

Kotula wskazała, że niedopuszczalne jest, aby interwencje realizowane na podstawie art. 12a ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu przemocy odbywały się bez udziału pracowników socjalnych, nawet jeżeli są one wykonywane po zakończeniu godzin urzędowania ośrodków pomocy społecznej. Podkreśliła, że przepis ten nakłada obligatoryjny wymóg jednoczesnego udziału przedstawicieli pomocy społecznej, policji oraz ochrony zdrowia.

„Zgodnie z bezwzględnie obowiązującymi przepisami prawa, przesłanka czasowa w postaci zakończenia standardowych godzin pracy ośrodków pomocy społecznej nie może stanowić usprawiedliwienia dla odstąpienia od ustawowych procedur. Art. 12a ww. ustawy nakłada obowiązek współdziałania trzech podmiotów, a brak wypracowania przez samorząd terytorialny rozwiązań systemowych nie zwalnia służb z realizacji tego obowiązku” – podkreśliła Kotula.

Wskazała również, że wójt, burmistrz lub prezydent miasta powinien tak zorganizować pracę ośrodków pomocy społecznej, aby w sytuacjach koniecznych, pracownicy socjalni mogli wykonywać zadania zgodnie z obowiązującymi przepisami. 

„Ewentualna gotowość i dostępność pracownika socjalnego np. w ramach dyżurów, powinna być uregulowana w ramach umowy o pracę i poparta w treści właściwych aktów prawa miejscowego, w tym np. regulaminie ośrodka pomocy społecznej” – wskazała Kotula. „Dobrą praktyką wydawać się może wprowadzenie w ośrodkach pomocy społecznej zmianowego trybu pracy, tak by umożliwić ciągłość pracy ośrodków bądź wprowadzenie dyżurów domowych z wykorzystaniem urządzeń teleinformatycznych w taki sposób, by pracownik socjalny w tych nagłych sytuacjach pozostawał w kontakcie ze służbami” – dodała.

W piśmie skierowanym do koordynatorów Kotula zwróciła uwagę, że choć przepisy nie nakładają wprost obowiązku pełnienia dyżurów przez pracowników socjalnych, to jednak z uwagi na konieczność należytego wypełnienia zadań wynikających z ustawy o przeciwdziałaniu przemocy domowej, pracodawca może uznać za konieczne, zastosowanie tego rodzaju formy pracy.

Przypomniała również, że zakresie sposobu organizacji pracy do pracowników socjalnych stosuje się wprost przepisy ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych. Zgodnie z art. 42 ust. 2 tej ustawy, w przypadku, gdy wymagają tego potrzeby jednostki, w której pracownik samorządowy jest zatrudniony, na polecenie przełożonego wykonuje on pracę w godzinach nadliczbowych, w tym w wyjątkowych przypadkach także w porze nocnej oraz w niedziele i święta. 

Jak wynika z danych przedstawionych przez Departament ds. Równego Traktowania ze wstępnych danych zebranych do Sprawozdania z realizacji Rządowego Programu Przeciwdziałania Przemocy Domowej na lata 2024- 2030 wynika, że w 2024 r. na podstawie art. 12a ustawy o przeciwdziałaniu przemocy domowej zabezpieczono 1 865 dzieci.

mr/