Państwowa Inspekcja Pracy w wyjaśnieniach dotyczących odprawy o charakterze rentowo-emerytalnym przypomniała, że prawo do tego świadczenia jest powszechne, natomiast niektóre grupy zawodowe, jak np. pracownicy samorządowi czy nauczyciele mogą liczyć na wyższą wypłatę uzależnioną od stażu pracy.

„Powszechne prawo do odprawy o charakterze rentowo-emerytalnym dla wszystkich pracowników, którzy spełnią określone wymogi, zostało wprowadzone nowelizacją Kodeksu pracy z 2 lutego 1996 r. Odprawa rentowa nie jest składnikiem wynagrodzenia, lecz innym świadczeniem związanym z pracą. Nie można zrzec się do niej prawa” – wskazała referent prawny OIP Poznań Marta Kasprzak. 

Jak wyjaśniła PIP prawo do świadczenia nie wygasa, nawet jeżeli pracownik nie zawnioskował o jego wypłatę bezpośrednio po rozwiązaniu umowy o pracę. 

„Pracownik może skierować do byłego pracodawcy pismo z żądaniem wypłaty odprawy rentowej nawet po upływie kilku czy kilkunastu miesięcy po ustaniu stosunku pracy” – wskazano. „Roszczenie o wypłatę odprawy pieniężnej przedawnia się po upływie trzech lat od momentu uzyskania do niej prawa” – podkreślono.

PIP zaznaczyła, że przepisy Kodeksu pracy nie przewidują określonego wzoru wniosku o wypłatę odprawy rentowej, natomiast pismo kierowane do pracodawcy powinno zawierać: miejsce i datę sporządzenia, imię i nazwisko oraz adres byłego pracownika, nazwę zakładu pracy oraz adres byłego pracodawcy, zwięzły opis żądania oraz podpis. 

„Pracownik powinien wykazać, że spełnił przesłanki uprawniające go do wypłaty odprawy. Zasadne będzie zatem dołączenie decyzji organu rentowego o przyznaniu renty oraz dokumentów, z których wynika, że przez cały wskazany okres kod choroby był ten sam. Wskazać też można, że wniosek jest składany w związku z uprawnieniem wynikającym z art. 921 Kodeksu pracy” – podkreślono.

Jak przypomniała PIP, odprawa rentowa stanowi równowartość jednomiesięcznego wynagrodzenia, natomiast w przypadku m.in. pracowników samorządowych i nauczycieli jej wysokość jest uzależniona od stażu pracy. Zgodnie z art. 38 ust. 3 ustawy o pracownikach samorządowych po 10 latach stażu pracownik samorządowy ma prawo do równowartości dwumiesięcznego wynagrodzenia, po 15 latach pracy do równowartości trzymiesięcznego wynagrodzenia, a po 20 latach pracy do równowartości sześciomiesięcznego wynagrodzenia. Takie same stawki dotyczą nauczycieli na podstawie art. 87 ust. 1 ustawy – Karta Nauczyciela.

Odprawa pieniężna przysługuje pracownikowi spełniającemu warunki uprawniające do renty z tytułu niezdolności do pracy lub emerytury, którego stosunek pracy ustał w związku z przejściem na jedno z tych świadczeń. Przesłanką nabycia prawa do odprawy rentowej jest spełnienie warunków uprawniających do renty z tytułu niezdolności do pracy, które określa art. 57 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Decyzja organu rentowego o przyznaniu renty jest jednocześnie potwierdzeniem spełnienia warunków uprawniających do odprawy. Uprawnienie przysługuje zarówno w przypadku renty stałej jak i okresowej. 

Jak wyjaśniła PIP konieczne jest też istnienie związku pomiędzy ustaniem stosunku pracy a przejściem na rentę. Może on mieć charakter: przyczynowy – rozwiązanie stosunku pracy następuje dlatego, że pracownikowi przysługuje prawo do świadczenia rentowego, czasowy – rozwiązanie stosunku pracy zbiega się w czasie z nabyciem prawa do świadczenia, niezależnie od przyczyny zakończenia zatrudnienia, czasowo-przyczynowy – przyczyną rozwiązania stosunku pracy jest nabycie prawa do renty i rozwiązanie następuje w chwili przyznania świadczenia.

PIP wskazała również, że związek pomiędzy ustaniem stosunku pracy a przejściem na rentę może być również funkcjonalny. Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z 12 kwietnia 2022 r., sygn. akt I PSKP 60/21, jeżeli prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy powstało po rozwiązaniu umowy o pracę, związek funkcjonalny występuje wówczas, gdy przyznanie prawa do renty jest konsekwencją tej samej choroby, która wystąpiła przed datą rozwiązania umowy o pracę.

mr/