16 września na forum Parlamentu Europejskiego odbyło się coroczne przemówienie przewodniczącego Komisji Europejskiej, w którym prezentowane są priorytety na nadchodzący rok. 

W Orędziu o Stanie Unii 2026 (SOTEU) Ursula von der Leyen mówiła przede wszystkim o niebagatelnym postępie, jakiego Unia Europejska dokonała w ostatnich latach. 

„Tempo zmian jest niesamowite. Wyzwania wyjątkowe. Więc patrząc na Europę dzisiaj uważam, że stan naszej Unii jest najsilniejszy w historii. Ale stan naszej Unii może również wydawać się równie niepewny, jak zawsze. Te dwa stwierdzenia mogą wydawać się nie do pogodzenia. Ale oba są prawdziwe. I odzwierciedlają te wyjątkowe czasy. Tę złożoną epokę wielkich możliwości i wielkich zagrożeń, z którą wszystkie kraje starają się sobie poradzić” – mówiła von der Leyen.

Jednym z głównych priorytetów na najbliższy rok będzie budowanie systemów bezpieczeństwa bazującego nie tylko na stolicach, ale i wszystkich regionach. Szefowa KE podkreślała, że wyższe wydatki na obronność muszą przekładać się na silniejsze zdolności europejskie. UE nadal będzie dążyć do kompleksowego, sprawiedliwego i trwałego pokoju, pogłębiać współpracę obronną, wspierać Ukrainę na drodze do członkostwa w UE i podtrzymywać presję na Rosję, w szczególności poprzez wzmocnienie naszego podejścia do egzekwowania sankcji. Zapewniono też o trwających pracach nad nową europejską strategią bezpieczeństwa. 

Ursula von der Leyen zaznaczyła też, że konieczne jest wypracowanie protokołu działań w przypadkach  coraz częściej pojawiających się incydentów wojny hybrydowej. Jej zdaniem Europie potrzebny jest europejski „Artykuł 4 NATO”, czyli protokół bezpieczeństwa w sytuacjach nadzwyczajnych. 

Poruszone w orędziu kwestie bezpieczeństwa skomentował Członek Europejskiego Komitetu Regionów i prezydent Białegostoku Tadeusz Truskolaski. 

„Przewodnicząca von der Leyen jasno dała do zrozumienia, że wzmocnienie obronności Europy nie jest już długoterminową ambicją, lecz pilnym priorytetem strategicznym. Ze szczególnym zadowoleniem przyjmuję nacisk na europejską gotowość obronną, mobilność wojskową, wzmocnienie zdolności i dalsze wsparcie dla Ukrainy. Gotowość obronna Europy będzie jednak ostatecznie zależeć od naszej zdolności do przełożenia tych zobowiązań politycznych na potencjał przemysłowy w terenie. To właśnie w tym obszarze muszą w pełni zaangażować się europejskie regiony i miasta. Potrzebujemy prawdziwie europejskiego ekosystemu przemysłu obronnego: takiego, który łączy duże firmy zbrojeniowe z MŚP, start-upami, uniwersytetami, ośrodkami badawczymi i regionalnymi klastrami innowacji” – podkreślał Truskolaski. 

Prezydent Białegostoku zaznaczył też, że silniejszy europejski przemysł obronny musi również oznaczać silniejsze regiony, więcej innowacji, miejsca pracy dla lepiej wykwalifikowanych pracowników i większe bezpieczeństwo obywateli. 

„Przesłanie orędzia o stanie Unii powinno zatem być jasne: obronność Europy nie może być budowana wyłącznie w stolicach państw. Musi być budowana w całej Europie – w naszych regionach, miastach, przedsiębiorstwach, uniwersytetach i społecznościach” – dodał Tadeusz Truskolaski. 

Wśród określonych priorytetów UE znalazły się również zaangażowanie na rzecz czystej, bezpiecznej, rodzimej i przystępnej cenowo energii. Sektory kluczowe dla łańcuchów dostaw muszą bazować na większej dywersyfikacji. 

UE planuje również wzmocnić zdolności w zakresie zapobiegania, gotowości i reagowania na zmiany klimatu. Powstać ma europejski plan na wypadek fali upałów a także sojusz ubezpieczeń klimatycznych. 

W Orędziu o Stanie Unii istotne miejsce zajął też ciągły rozwój i ekspansja sztucznej inteligencji. Stanowisko Komisji Europejskiej jest w tym zakresie jednoznaczne – priorytetem będzie współpraca z partnerami i przemysłem, aby przeciwdziałać zagrożeniom związanym ze sztuczną inteligencją, ale także dbałość o jak największe korzyści w tym względzie dla społeczeństwa i przemysłu. Jak podkreślała von der Leyen: „Chcemy jak najlepiej wykorzystać sztuczną inteligencję dla dobra naszego społeczeństwa, poprawy jakości życia i wydajności. Jednocześnie musimy stawić czoła zagrożeniom związanym z tą potężną nową technologią”. 

Na Orędzie o Stanie Unii 2026 zareagowała też przewodnicząca Europejskiego Komitetu Regionów Kata Tüttő.

„SOTEU zawiera ważne spostrzeżenie: transformacje Europy są doświadczane inaczej w zależności od regionu. Możliwości rozwoju sztucznej inteligencji są nierównomiernie rozłożone. Wrażliwość na zmiany klimatu ma charakter terytorialny. Transformacja przemysłowa zachodzi lokalnie. Europa potrzebuje zatem jednocześnie dwóch możliwości: skali, aby działać globalnie, i inteligencji terytorialnej, aby te działania były skuteczne lokalnie. Silniejsza Europa potrzebuje obu” – zaznaczyła szefowa KR. 

mo/