Rządowe Centrum Legislacji opublikowało projekt ustawy o zmianie ustawy o Rządowym Funduszu Rozwoju Dróg oraz niektórych innych ustaw. Chodzi o przywrócenie Funduszu Dróg Samorządowych, który, jak wskazało Ministerstwo Infrastruktury, precyzyjniej opisuje cel i zakres jego działania.

„Nazwa ta ułatwia rozumienie funkcjonowania Funduszu wszystkim interesariuszom: mieszkańcom – nazwa jasno informuje, że Fundusz służy poprawie stanu dróg, z których korzystają na co dzień; samorządom – nazwa precyzuje, jakie jednostki mogą ubiegać się o dofinansowanie z Funduszu; przedsiębiorcom – nazwa ułatwia firmom działającym w branży drogowej identyfikację potencjalnych źródeł dofinansowania” – wskazano w uzasadnieniu.

W projekcie zaproponowano również przedłużenie okresu funkcjonowania wsparcia dróg samorządowych. Zgodnie z planowanymi przepisami uzyskanie dofinansowania będzie możliwe do 2035 roku, natomiast samorządy będą miały dodatkowe trzy lata na zakończenie i rozliczenie inwestycji. Łączny limit wydatków w ciągu dziewięciu lat ma wynieść 19.7 mld zł, z czego w 2027 limit wyniesie 2,65 mld zł, w 2028 – 2,35 mld zł, a od 2029 do 2035 po 2,1 mld zł rocznie. 

„Wysokość dofinansowania będzie uzależniona od poziomu zamożności jednostek samorządu terytorialnego. Do szacowania zamożności jednostek samorządu terytorialnego odnośnie do zadań mostowych będą miały odpowiednie zastosowanie obecnie obowiązujące przepisy art. 14 i art. 16a ustawy o RFRD, które określają sposób szacowania wysokości dochodów powiatów, gmin i województw” – wyjaśniono w uzasadnieniu.

Projekt obejmuje też poszerzenie zakresu zadań, jakie mogą zostać dofinansowane ze środków Funduszu o inwestycje polegające na budowie dróg krajowych w miastach na prawach powiatu, które stanowią część zadań ujętych w programach rządowych dotyczących dróg krajowych, takich jak: Program Budowy 100 Obwodnic na lata 2020-2030, Program Wzmocnienia Krajowej Sieci Drogowej do 2030 roku, Rządowy Program Budowy Dróg Krajowych do 2030 r. (z perspektywą do 2033 r.). Chodzi o inwestycje na drogach krajowych, które są realizowane wspólnie przez Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad oraz miasto na prawach powiatu, gdzie każdy zarządca drogi finansuje część zadania dotyczącą drogi przez niego zarządzanej. Wyłączone z tego mechanizmu mają być miasta będące siedzibą wojewody lub sejmiku województwa.

„Propozycja stanowi odpowiedź na postulaty władz miast na prawach powiatu, mierzących się z problemem niedostatecznych środków finansowych na inwestycje na drogach krajowych. Brak zewnętrznego wsparcia dla miast na prawach powiatu rodzi duże ryzyko odstąpienia przez samorząd od kontynuowania dalszych prac, a w konsekwencji brak realizacji całej inwestycji ujętej w programie rządowym” – podkreślono.

Środki na dofinansowanie nowych zadań realizowanych w ramach Funduszu mają pochodzić z wpływów z budżetu państwa z części budżetowej, której dysponentem jest minister właściwy do spraw transportu. Od 2031 r. do 2035 r. wpłata z budżetu państwa z części budżetowej, której dysponentem jest Minister Obrony Narodowej będzie wynosiła 1 mld zł zamiast obecnych 500 mln zł rocznie. Środki te zostaną przeznaczone na finansowanie zadań obronnych, zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy o RFRD.

„W zakresie zadań obronnych proponuje się zmianę polegającą na możliwości finansowania lub dofinansowania takiego zadania do 100 proc. kosztów realizacji zadania. Na podstawie obowiązujących przepisów ustawy możliwe jest wyłącznie finansowanie inwestycji tj. 100 proc. Dodatkowo rozszerza się zakres zadań obronnych o budowę, przebudowę lub remont dróg wojewódzkich, dróg powiatowych lub dróg gminnych zarządzanych przez prezydenta miasta na prawach powiatu będącego siedzibą wojewody lub sejmiku województwa” – wskazano w ocenie skutków regulacji.

Listy zadań mają być zatwierdzane przez ministra właściwego do spraw transportu a nie przez Prezesa Rady Ministrów. Planowane jest też zwiększenie z 5 proc. do 10 proc. rezerwy przeznaczonej na dofinansowanie zadań powiatowych oraz gminnych. Środki z rezerwy mają służyć reagowaniu na zdarzenia występujące po zakończeniu podstawowego naboru. W szczególności chodzi o rezygnację przez jednostkę samorządu terytorialnego z realizacji zadań, wzrost kosztów inwestycji po rozstrzygnięciu naboru czy konieczność przesunięć między zadaniami.

Obecnie projekt ustawy został skierowany do konsultacji publicznych m.in. do ogólnopolskich korporacji samorządowych.

mr/