Zarząd Śląskiego Związku Gmin i Powiatów przedstawił stanowisko w sprawie postulatu zmian w Kodeksie postępowania administracyjnego, dotyczących prowadzenia postępowań administracyjnych w sprawach zawieszonych bezterminowo. Według samorządowców problem dotyczy głównie postępowań administracyjnych w sprawach dotyczących udzielania pozwoleń na budowę.

„Zwracamy się o podjęcie działań legislacyjnych mających na celu usunięcie „luki" w przepisach ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego” – wskazano w stanowisku. „W praktyce orzeczniczej organów gmin zidentyfikowano problem „blokowania" postępowań z uwagi na bierność stron w zakresie rozstrzygania zagadnień wstępnych (np. spraw spadkowych). Prowadzi to do powstawania kategorii spraw zawieszonych bezterminowo, których wobec braku inicjatywy strony wnioskującej organ nie może skutecznie zakończyć” – dodano.

Według samorządowców, do ukrócenia bezterminowego zawieszania spraw z powodu bierności stron niezbędne jest dodanie przepisu w brzmieniu: „jeżeli strona nie przedłoży dowodu wystąpienia do właściwego organu lub sądu w terminie wyznaczonym w wezwaniu, o którym mowa w § 1, żądanie wszczęcia postępowania uważa się za wycofane, chyba że dalsze prowadzenie postępowania jest uzasadnione interesem społecznym lub ważnym interesem strony”.

Jak wyjaśniono dodanie proponowanego przepisu „wprowadza mechanizm fikcji prawnej wycofania wniosku w przypadku nieprzedłożenia przez stronę dowodu na podjęcie wymaganych działań w wyznaczonym terminie”.  Według samorządowców, takie rozwiązanie wzmacnia dyscyplinujący charakter wezwania kierowanego do strony. 

„Gdy organ administracji publicznej nie posiada legitymacji procesowej ani zdolności sądowej do zainicjowania postępowania przed sądem powszechnym, obowiązek usunięcia przeszkody w prowadzeniu postępowania spoczywa wyłącznie na stronie. To strona, powinna wykazać inicjatywę w zakresie uregulowania kwestii prejudycjalnej niezbędnej do załatwienia sprawy głównej. W sytuacji braku aktywności strony organ powinien mieć możliwość umorzenia postępowania, co nie odbiera stronie prawa do złożenia nowego wniosku w tej samej sprawie po wyjaśnieniu kwestii stanowiących zagadnienie wstępne” – wskazano.

W stanowisku przypomniano, że zgodnie z art. 97 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego, organ administracji publicznej obligatoryjnie zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Chodzi m.in. o ustalenie na gruncie prowadzonego postępowania, że osoba, która powinna zostać uznana za stronę tego postępowania zmarła przed jego wszczęciem.  

„W takiej sytuacji w myśl art. 100 § 1 k.p.a. organ występuje o rozstrzygnięcie tego zagadnienia sam albo wzywa do tego stronę. Problem ujawnia się w sytuacji, gdy organ administracji nie posiada legitymacji procesowej do zainicjowania postępowania przed sądem powszechnym (co ma miejsce, np. w sprawach cywilnych dotyczących spadkobrania). Jak słusznie wskazuje się w doktrynie i orzecznictwie, art. 100 § 1 k.p.a. nie stanowi samoistnego źródła legitymacji procesowej ani nie przyznaje organowi zdolności sądowej. Organ może wystąpić do sądu powszechnego o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego wyłącznie wówczas, gdy legitymacja taka wynika z przepisów szczególnych, a w przypadku braku takich regulacji inicjatywa w tym zakresie należy wyłącznie do strony” – wskazano w stanowisku.

Jak podkreślono, obecnie w sytuacji, gdy strona mimo wezwania organu pozostaje bierna, postępowanie pozostaje zawieszone bezterminowo. Obowiązujące przepisy nie przewidują też sankcji za brak aktywności strony w przypadku zawieszenia postępowania. „W takiej sytuacji organ nie może sprawy podjąć, gdyż brak jest rozstrzygnięcia prejudycjalnego niezbędnego do wydania decyzji. Organ nie może sprawy umorzyć jako bezprzedmiotowej (art. 105 k.p.a.), gdyż sprawa nadal posiada przedmiot”.

mr/