Ministerstwo Infrastruktury opublikowało raport na temat wykluczenia komunikacyjnego w Polsce w latach 2021-2025. Badanie przeprowadzili naukowcy z czterech Politechnik: Poznańskiej, Gdańskiej, Śląskiej i Warszawskiej. Wyniki zaprezentowano na konferencji w obecności wiceministra infrastruktury Stanisława Bukowca.

„Walka z wykluczeniem komunikacyjnym to proces długofalowy, wymagający współpracy administracji rządowej, samorządów, ekspertów oraz przewoźników. Zaprezentowany raport stanowi element tej wspólnej pracy, dostarcza danych oraz rekomendacji, które wspierają nas w planowaniu rozwiązań systemowych” – powiedział wiceminister infrastruktury Stanisław Bukowiec.

Resort podkreślił, że jest to pierwsze kompleksowe i szczegółowe badanie skali występowania zjawiska wykluczenia komunikacyjnego w Polsce.

W ramach projektu przygotowano raport ogólny oraz 21 raportów cząstkowych, które dotyczą takich zagadnień jak m.in: badania funkcjonowania publicznego transportu zbiorowego w różnych częściach Polski, rozwój podsystemu informacji o funkcjonowaniu publicznego transportu zbiorowego, opracowanie i agregacja wskaźnika poziomu zagrożenia wykluczeniem komunikacyjnym, opracowanie cyfrowej mapy obszarów zagrożonych wykluczeniem komunikacyjnym i wypracowanie katalogu najlepszych praktyk w zakresie eliminacji wykluczenia komunikacyjnego.

10 mln osób wykluczonych komunikacyjnie

Jak wynika z raportu, zjawisko wykluczenia komunikacyjnego dotyczy 39 proc. punktów adresowych w całej Polsce. Zgodnie z danymi najczęściej problemy z transportem publicznym mają mieszkańcy województw: podlaskiego, lubelskiego, pomorskiego i warmińsko-mazurskiego. Zdaniem Ministerstwa Infrastruktury wykluczenie komunikacyjne dotyczy 10 mln osób w całym kraju, czyli 27 proc. populacji.

W badaniu sprawdzono też bariery, które wpływają na rozwój publicznego transportu zbiorowego. Zdaniem mieszkańców na problem wykluczenia komunikacyjnego mają wpływ: trudności przemieszczania się do przystanku lub korzystania z pojazdów, brak lub ograniczony dostęp do informacji o możliwości korzystania z usług, dystans do najbliższego przystanku i koszty realizacji regularnych podróży.

Po przeprowadzeniu badań naukowcy w przygotowanej publikacji zawarli szereg rekomendacji w celu zmniejszenia zjawiska wykluczenia komunikacyjnego. Zdaniem badaczy konieczne są zmiany prawne w ustawach o publicznym transporcie zbiorowym, transporcie drogowym, Funduszu Rozwoju Przewozów Autobusowych i w ustawach dedykowanych zadaniom przeciwdziałania wykluczeniu komunikacyjnemu.

Dodatkowo naukowcy rekomendują m.in. wprowadzenie obowiązku przygotowania i publikowania cyfrowych rozkładów jazdy w oparciu o jednolitą bazę przystanków, tworzenie i koordynowanie planów transportowych na szczeblu wojewódzkim, przeznaczenie wyodrębnionych środków na walkę z wykluczeniem komunikacyjnym i przyjęcie minimalnej częstotliwości kursowania dla transportu regularnego.

MI: rekomendacje znajdą odzwierciedlenie w ustawach

W opublikowanym po konferencji komunikacie Ministerstwo Infrastruktury poinformowało, że rekomendacje zawarte w raporcie znajdą odzwierciedlenie w przygotowywanej nowelizacji ustawy o publicznym transporcie zbiorowym oraz ustawy o Funduszu Rozwoju Przewozów Autobusowych. 

„Jedną z kluczowych zmian będzie odejście od dotychczasowego ograniczenia, zgodnie z którym dopłaty mogły obejmować wyłącznie nowe linie komunikacyjne. W projektowanych przepisach wsparciem będą mogły zostać objęte linie ujęte w schemacie sieci komunikacyjnej województwa przygotowywanym przez Marszałka, obejmującym cały obszar regionu. Dzięki temu środki publiczne będą mogły trafiać tam, gdzie są najbardziej potrzebne” – poinformowało ministerstwo.

Projekt przewiduje również bardziej elastyczne podejście do planowania sieci połączeń. Marszałkowie województw otrzymają nową rolę polegającą na integracji przewozów w ramach transportu autobusowego i kolejowego oraz koordynację rozkładów jazdy. Będą mogli zawierać porozumienia zarówno z organizatorami transportu publicznego, jak i z przewoźnikami komercyjnymi, a także tworzyć węzły przesiadkowe poprzez skomunikowanie linii autobusowych z kolejowymi.

Dodatkowo marszałek województw ma zostać integratorem transportu i będzie odpowiedzialny za przygotowanie planu transportowego dla całego województwa. Plany przygotowane przez marszałka będą uchwalane przez sejmik województwa.

Nowe przepisy zakładają też powiązanie przyznawania dopłat z rzeczywistym wpływem linii na ograniczenie wykluczenia komunikacyjnego. Jak czytamy w komunikacie, samorządy po wprowadzeniu przepisów będą mogły ubiegać się o wsparcie dla linii ujętych w schemacie sieci komunikacyjnej województwa, opracowywanym z uwzględnieniem potrzeb w zakresie dostępności transportowej.

Dodatkowo ministerstwo planuje rozwój nowych rozwiązań cyfrowych wspierających funkcjonowanie publicznego transportu zbiorowego. W planach resortu jest utworzenie Krajowego Punktu Dostępności do danych o transporcie publicznym. 

„Inną z ważnych zmian będzie wprowadzenie minimalnych standardów usług publicznego transportu zbiorowego na poziomie wojewódzkim, powiatowym i gminnym. Ich celem jest skomunikowanie głównych ośrodków administracyjnych w Polsce i stworzenie minimalnej, gwarantowanej dostępności transportowej dla mieszkańców” – zapowiedziało Ministerstwo Infrastruktury.

Pełen raport o wykluczeniu komunikacyjnym w Polsce dostępny jest w poniższym załączniku. Raporty cząstkowe z badania dostępne są na stronie Ministerstwa Infrastruktury.

mc/