W stanowisku przyjętym 26 marca ZWRP przypomniał, że zgodnie z przepisami rezerwa na uzupełnienie dochodów jednostek samorządu terytorialnego powinna być dostępna dla wszystkich szczebli samorządu. Tymczasem w toku uzgodnień pominięto województwa, mimo że – jak podkreślono – aż 14 z nich odnotowało w 2026 roku łączny spadek dochodów na poziomie 681,4 mln zł (z tytułu PIT, CIT i subwencji ogólnej).

Zdaniem Zarządu Związku, wykluczenie województw z podziału rezerwy ma charakter arbitralny i narusza zasady systemowe finansów publicznych, w tym zasadę równego traktowania oraz adekwatności środków do realizowanych zadań. Organizacja krytycznie odnosi się także do argumentu solidarności, który – jak wskazano – został użyty w sposób instrumentalny.

"Wykluczenie samorządów województw z podziału rezerwy jest decyzją niezrozumiałą i nieuzasadnioną. Mówimy o środkach, które zgodnie z ustawą powinny służyć wszystkim jednostkom samorządu terytorialnego, zwłaszcza tym, które realnie tracą dochody. Nie można budować systemu finansów publicznych na arbitralnych wyłączeniach ani na wybiórczo rozumianej solidarności" – podkreślił Olgierd Geblewicz, Prezes Zarządu Związku Województw RP.

W stanowisku wskazano, że samorządy województw realizują zadania o kluczowym znaczeniu dla mieszkańców regionów i całego kraju. Obejmują one m.in. organizację regionalnego transportu kolejowego i autobusowego, rozwój infrastruktury drogowej oraz prowadzenie podmiotów leczniczych o znaczeniu regionalnym. Ograniczenie ich finansowania – jak ostrzega Związek – może doprowadzić do destabilizacji usług publicznych o znaczeniu ponadlokalnym.

Szczególne obawy dotyczą systemu ochrony zdrowia. W stanowisku wskazano, że brak współpracy finansowej pomiędzy różnymi szczeblami samorządu, pogłębiony przez wykluczenie województw z mechanizmów wyrównawczych, może nasilić istniejące problemy systemowe.

Związek podkreślił, że ograniczenie środków dla województw przełoży się pośrednio na gminy i powiaty, które korzystają ze wsparcia regionalnego. Może to osłabić realizację polityk publicznych na poziomie lokalnym.

W przyjętym stanowisku przypomniano także, że województwa od lat realizują zasadę solidarności w praktyce, zarządzając regionalnymi programami operacyjnymi i kierując środki – w tym fundusze unijne – do najbardziej potrzebujących obszarów.

Zarząd Związku Województw RP wskazał, że brak uzgodnienia wspólnego stanowiska wszystkich organizacji samorządowych w ramach Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego oznacza, iż nie wypracowano jednolitej rekomendacji w sprawie podziału rezerwy.

ZWRP oczekuje, że w ostatecznym podziale środków na 2026 rok województwa zostaną uwzględnione w sposób odpowiadający rzeczywistej skali ubytku dochodów oraz zapewniający stabilność całego systemu finansów samorządowych.

mp/