– Sąd nie podziela stanowiska, że dokonanie transkrypcji tego aktu mogłoby spowodować realne, poważne zagrożenie dla podstawowych zasad porządku prawnego. Uznanie małżeństwa legalnie zawartego za granicą, przez przeniesienie tego aktu w drodze transkrypcji, nie narusza zasad konstytucyjnych, nie koliduje z instytucją małżeństwa, która ma określone ramy w polskim porządku prawnym – powiedziała w uzasadnieniu orzeczenia sędzia Iwona Tchórzewska.

Sąd zobowiązał kierownika Urzędu Stanu Cywilnego (USC) w Lublinie do przeniesienia do rejestru stanu cywilnego w drodze transkrypcji aktu małżeństwa legalnie zawartego przez dwie kobiety w lipcu 2023 r. w Portugalii. Sąd wyznaczył na to termin 30 dni od dnia zwrotu akt administracyjnych, co nastąpi po uprawomocnieniu się wyroku. Zasądził też od wojewody lubelskiego zapłatę 1674 zł na rzecz skarżących kobiet z tytułu zwrotu kosztów postępowania.

Sprawa dotyczy skargi dwóch kobiet, którym kierownik USC w Lublinie odmówił wpisania aktu ślubu do krajowych ksiąg stanu cywilnego w październiku 2023 r. Decyzję tę kobiety zaskarżyły do wojewody lubelskiego, który 6 grudnia 2023 r. utrzymał ją w mocy. Uzasadniając odmowę, oba organy wskazywały m.in., że transkrypcja aktu małżeństwa osób tej samej płci byłaby sprzeczna z podstawowymi zasadami porządku prawnego w Polsce. Powołały się m.in. na przepisy o aktach stanu cywilnego i Konstytucję RP.

Kobiety złożyły skargę do sądu administracyjnego, domagając się uchylenia decyzji wojewody i dokonania transkrypcji. W skardze podkreślały, że wniosły o transkrypcję zgodnie z obowiązującym prawem, które je do tego zobowiązuje. Wskazywały na naruszenie Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności poprzez odmowę dokonania transkrypcji aktu małżeństwa wyłącznie z tego powodu, że jako małżonkowie są w nim wskazane dwie osoby tej samej płci. W odpowiedzi na skargę wojewoda wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko, wskazując m.in. na przeszkody do dokonania transkrypcji tego aktu.

WSA uchylił decyzję wojewody, a przy wydaniu orzeczenia powoływał się na wyroki Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE), a następnie Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA) wydane w podobnej sprawie transkrypcji aktu ślubu dwóch mężczyzn zawartego w Berlinie.

Trybunał orzekł, że państwo członkowskie ma obowiązek uznać małżeństwo pary tej samej płci zawarte legalnie w innym kraju UE, nawet jeśli prawo tego państwa nie uznaje takich związków. Natomiast NSA zobowiązał kierownika stołecznego urzędu stanu cywilnego do transkrypcji niemieckiego aktu małżeństwa do polskiego rejestru.

Sędzia Tchórzewska, powołując się na oba te orzeczenia, odniosła się też do art. 18 Konstytucji RP, mówiącego o ochronie prawnej małżeństwa jako związku kobiety i mężczyzny, na co wskazywały urzędy, odmawiając transkrypcji. W ocenie sądu przepis ten nie stanowi bezwzględnej przeszkody do przeniesienia do polskiego rejestru stanu cywilnego aktu małżeństwa osób tej samej płci zawartego legalnie w innym państwie UE. Ponadto przepis ten nie może być interpretowany samodzielnie, w oderwaniu od innych artykułów Konstytucji mówiących m.in. o równości wszystkich wobec prawa, o prawie każdego do ochrony życia rodzinnego, prywatnego i dobrego imienia. – Inny sposób rozumienia art. 18 Konstytucji pozostawałby w kolizji z zakazem dyskryminacji w życiu społecznym, w tym z powodu płci i orientacji seksualnej – zaznaczyła sędzia.

Wydany we wtorek wyrok jest nieprawomocny.

Rzecznik prasowy wojewody lubelskiego Marcin Bubicz powiedział PAP, że urząd czeka na uzasadnienie orzeczenia i po jego analizie podjęta zostanie decyzja dotycząca ewentualnego zaskarżenia wyroku.

Do wykonania wyroku WSA – po jego uprawomocnieniu – będzie zobowiązany USC w Lublinie, jednak obecnie taka transkrypcja nie jest możliwa.

„Obowiązujący porządek prawny w Polsce nie daje podstaw, aby dokonywać wszystkich transkrypcji. Rejestracja ich będzie możliwa po wprowadzeniu odpowiednich narzędzi w Systemie Rejestrów Państwowych, w związku z czym oczekujemy na przedstawienie przez Ministra właściwego do spraw informatyzacji rozwiązania formalno-technicznego umożliwiającego taki wpis” – napisała Beata Pietryczuk z biura prasowego lubelskiego ratusza w odpowiedzi na prośbę PAP o komentarz.

Dodała, że do tej pory do USC w Lublinie wpłynęły trzy wnioski o transkrypcję zagranicznego aktu małżeństwa jednopłciowego.

O pełne wykonanie wyroku NSA wezwali rząd w liście do premiera Donalda Tuska przedstawiciele ponad stu organizacji. W sobotę przed kancelarią premiera demonstrowali także w tej sprawie przedstawiciele organizacji LGBT.

Według Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji pełna realizacja wytycznych TSUE oraz wprowadzenie procedury transkrypcji wymaga zmian legislacyjnych. Do wdrożenia wyroku nie wystarczy tylko zmiana rozporządzenia czy modyfikacja formularzy informatycznych, ale „niezbędna jest nowelizacja szeregu przepisów, przede wszystkim Prawa o aktach stanu cywilnego oraz innych regulacji zapewniających spójność systemu prawnego” – podał resort.

Ministerstwo zapewnia, że są prowadzone prace nad rozwiązaniami umożliwiającymi implementację wyroku TSUE, który ma charakter generalny i odnosi się do wszystkich analogicznych przypadków.

Podobne orzeczenia dotyczące transkrypcji aktów ślubu par tej samej płci zapadły już przed sądami w Gorzowie Wielkopolskim i Olsztynie.

Na początku kwietnia przedstawiciele Ministerstwa Cyfryzacji i Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji przekazali PAP, że resorty pracują nad rozwiązaniami, które umożliwią wykonanie wyroku NSA. Chodzi o zmianę rozporządzenia w sprawie wzorów dokumentów wydawanych z zakresu rejestracji stanu cywilnego. Przewiduje ona zmianę wzoru odpisu skróconego i zupełnego aktu małżeństwa poprzez zastąpienie określeń „kobieta” i „mężczyzna” określeniami „pierwszy małżonek” i „drugi małżonek”, a tym samym umożliwienie transkrypcji aktów małżeństw tej samej płci. (PAP)

ren/ joz/