Ustawa o realizowaniu usług społecznych przez centra weszła w życie 1 stycznia 2020 r. i była inicjatywą ówczesnego prezydenta Andrzeja Dudy. CUS-y to jednostki organizacyjne gminy, które mają zwiększać dostępność usług społecznych dla mieszkańców, rozwijając i koordynując lokalne systemy usługowe.

Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej pracuje nad zmianą tych przepisów. Resort chce zwiększyć dostępność, jakość i efektywność usług społecznych. Projekt nowelizacji ustawy o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych pojawił się w czwartek na stronie Rządowego Centrum Legislacji.

Regulacja wprowadza nową definicję usług społecznych. Według propozycji będą to działania o charakterze niepieniężnym polegające na świadczeniu bezpośredniej pomocy, wsparcia lub opieki na rzecz osób, rodzin, grup społecznych albo ogółu mieszkańców w celu zaspokajania podstawowych i szczególnych potrzeb życiowych, wzmacniania zdolności do samodzielnego funkcjonowania i uczestnictwa w życiu społecznym, zapobiegania marginalizacji, wykluczeniu społecznemu i kryzysom życiowym, wspierania integracji środowisk lokalnych oraz budowania kapitału społecznego.

Dotychczasowy zakres usług społecznych pozostanie bez zmian.

Projekt przewiduje też obowiązek opracowania programu usług społecznych przez CUS – na podstawie potrzeby wspólnoty samorządowej, którego przyjęcie oraz wprowadzenie w nim zmian poprzedzone będzie przeprowadzeniem konsultacji społecznych z mieszkańcami gminy. Obecnie ustawa umożliwia, ale nie nakazuje przyjęcia programu usług społecznych przez gminę. Według autorów projektu skutkuje to brakiem spójnej strategii rozwoju usług społecznych w części samorządów.

Ważną propozycją jest uchylenie zakazu włączania do struktury CUS placówek zapewniających pobyt całodobowy, np. mieszkania treningowe, mieszkania wspomagane, ośrodki wsparcia z miejscami całodobowego okresowego pobytu. Zmiana ta ma zwiększyć elastyczność organizacyjną i lokalne możliwości integracji usług.

Ponadto w projekcie doprecyzowano, że zadania w zakresie organizowania społeczności lokalnej mogą wykonywać nie tylko osoby zatrudnione na stanowisku „organizatora społeczności lokalnej”, ale również inni pracownicy CUS. Mogliby to robić w ramach specjalnie wyodrębnionego zespołu do spraw organizowania społeczności lokalnej. Przewidziano, że organizator społeczności lokalnej będzie kierować pracą tego zespołu.

Projekt przewiduje też uchylenie formy zatrudnienia dyrektora CUS przez powołanie. W Ocenie Skutków Regulacji wskazano, że CUS nie jest jednostką, której kierownik powinien być powoływany. Zmiana umożliwi więc stosowanie standardowych procedur naboru i rozwiązywania stosunku pracy, co ma zwiększyć stabilność kadrową i spójność z zasadami obowiązującymi w innych jednostkach organizacyjnych gminy.

Zaproponowano, by osoby kierujące CUS, które jest utworzone przez przekształcenie funkcjonującego w gminie ośrodka pomocy społecznej, były obowiązane spełniać jedynie wymóg ukończenia specjalizacji z zakresu organizacji pomocy społecznej. Z kolei zatrudnienie dyrektora CUS może nastąpić przed ukończeniem wymaganych kursów specjalizacyjnych z zakresu zarządzania i organizacji usług społecznych – z maksymalnym okresem karencji wynoszącym sześć miesięcy.

Organizatorem usług społecznych może być osoba, która ma co najmniej dwuletnie doświadczenie zawodowe w podmiotach wykonujących usługi społeczne oraz jej zatrudnienie może nastąpić przed ukończeniem wymaganych kursów specjalizacyjnych z zakresu – z maksymalnym okresem karencji wynoszącym sześć miesięcy. Zatrudnienie koordynatora indywidualnych planów usług społecznych oraz organizatora pomocy społecznej może nastąpić przed ukończeniem wymaganych kursów specjalizacyjnych z zakresu – z maksymalnym okresem karencji wynoszącym sześć miesięcy.

Regulacja zakłada też zrównanie uprawnień koordynatorów indywidualnych planów usług społecznych (KIPUS) z pracownikami socjalnymi, w przypadku gdy spełniają oni wymagania dla tego zawodu – w zakresie dodatku terenowego oraz dodatkowego urlopu.

kkr/ joz/