Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku wydanym w grudniu ubiegłego roku (IV SA/Po 735/25) stwierdził nieważność uchwały rady miejskiej w sprawie ustalenia wynagrodzenia zastępcy burmistrza. W uchwale radni podjęli decyzję o przyznaniu dodatku specjalnego do miesięcznego wynagrodzenia zastępcy „w wysokości 50 proc. wynagrodzenia zasadniczego i dodatku funkcyjnego łącznie z tytułu okresowego zwiększenia obowiązków służbowych wskutek przejęcia z mocy prawa zadań i kompetencji burmistrza, w związku z przemijającą przeszkodą w wykonywaniu tych zadań i kompetencji przez burmistrza [...], na czas wykonywaniu tych zadań i kompetencji”.

WSA uznał, że uchwała została podjęta z naruszeniem przepisów, ponieważ podjęto ją bez właściwej podstawy prawnej.

„Żaden ze stanowiących normatywną podstawę wydania zaskarżonej uchwały przepisów art. 18 ust.2 pkt 2 w związku z art. 28g ust. 1 u.s.g. oraz art.8 ust.2 i art.36 ust. 5 u.p.s. nie przyznaje radzie gminy jakichkolwiek kompetencji, nawet opiniodawczych, w sprawie ustalania wynagrodzenia, bądź poszczególnych jego składników dla zastępcy burmistrza. Trafny więc okazał się zarzut Wojewody, że zaskarżona uchwała została podjęta bez podstawy prawnej” – wskazał Sąd.

Luka prawna w przepisach

WSA w uzasadnieniu do wyroku przyznał, że istnieje luka prawna w postaci „braku uregulowania jaki podmiot jest uprawniony do przyznania dodatku specjalnego do miesięcznego wynagrodzenia zastępcy burmistrza (wójta) z tytułu okresowego zwiększenia obowiązków służbowych wskutek przejęcia z mocy prawa zadań i kompetencji burmistrza, w związku z przemijającą przeszkodą w wykonywaniu tych zadań i kompetencji przez burmistrza (wójta), na czas wykonywaniu tych zadań i kompetencji”.

W uzasadnieniu podkreślono, że uchwalenie zaskarżonej uchwały stanowiło próbę rozwiązania wady prawnej, choć nie miało umocowania w obowiązujących przepisach. 

„Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela aksjologiczne przesłanki przemawiające za przyznaniem w kontrolowanej sprawie dodatku specjalnego do wynagrodzenia zastępcy burmistrza, gdyż przez dłuższy okres czasu oprócz swoich obowiązków pełnił on także dodatkowo obowiązki burmistrza” – wskazano. „Przy czym w ocenie Sądu orzekającego w zaistniałej sytuacji pierwszeństwo ma zasada praworządności (co nie dezawuuje ewentualnej zasadności przesłanek aksjologicznych) już choćby z racji tego, że danie pierwszeństwa przesłankom aksjologicznym przed zasadą praworządności stanowiłoby precedens stanowiący w przyszłości asumpt do uznawania pierwszeństwa przesłanek aksjologicznych przed zasadą praworządności. A to mogłoby doprowadzić potencjalnie do powstania chaosu prawnego” – dodano.

MSWiA nie planuje zmiany ustawy

O zmiany legislacyjne dotyczące usunięcia luki prawnej w zakresie przyznania dodatku specjalnego zastępcy wójta, burmistrza, prezydenta miasta wykonującemu zadania włodarza w czasie jego przejściowej nieobecności pytano w poselskiej interpelacji skierowanej do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji. W odpowiedzi resort przyznał, że nie planuje prac zmierzających do nowelizacji ustawy o samorządzie gminnym ani ustawy o pracownikach samorządowych w zakresie przyznawania zastępcy wójta dodatku specjalnego z tytułu czasowego wykonywania zadań i kompetencji wójta. Podkreślono, że do MSWiA dotychczas nie wpływały postulaty dotyczące tego problemu.

Jak przypomniał wiceszef MSWiA Tomasz Szymański, zgodnie z obowiązującymi przepisami przejęcie przez zastępcę wójta zadań i kompetencji wójta następuje z mocy ustawy, bez konieczności wydawania jakichkolwiek upoważnień. W okresie trwania przemijającej przeszkody zastępca wójta przejmuje całość kompetencji przysługujących organowi wykonawczemu gminy.

„Przyznanie sobie przez zastępcę wójta wykonującego zadania i kompetencje wójta dodatku specjalnego może budzić wątpliwości natury etycznej, związanej z występowaniem w podwójnej roli – decydenta i beneficjenta określonego przysporzenia. Jednocześnie należy zauważyć, że obowiązujące przepisy prawa nie wyłączają możliwości wyrażania przez radę gminy stanowisk o kierunkach działania wójta, w tym w sprawie wystąpień i apeli kierowanych do organu wykonawczego. Rada gminy może zatem, w granicach swoich kompetencji, sformułować do organu wykonawczego postulat zmiany warunków wynagrodzenia zastępcy wójta, który wykonuje zadania i kompetencje organu wykonawczego” – wskazał wiceminister Szymański.

Wiceszef MSWiA podkreślił też, że rada gminy nie posiada ustawowych kompetencji do ustalania wysokości wynagrodzenia ani jego poszczególnych składników wobec zastępcy wójta, w tym dodatku specjalnego. Kompetencja ta, zgodnie z art. 7 pkt 1 ustawy o pracownikach samorządowych, przysługuje wyłącznie wójtowi jako kierownikowi urzędu.

mr/