O przyjęciu przez rząd projektu poinformowało Ministerstwo Edukacji Narodowej w komunikacie. Projekt zostanie teraz skierowany do Sejmu.

W wystąpieniu przed posiedzeniem Rady Ministrów do projektu odniósł się premier Donald Tusk. 

„Mieliśmy okazję spotykać się z reprezentacją uczniów, także ludzi aktywnych na rzecz i samorządu szkolnego, rad rodziców. Dużo tematów poruszaliśmy” – powiedział. 

Poinformował, że jednym z postulatów tych aktywnych środowisk: uczniowskich, nauczycieli, rodziców, było „możliwie szybkie przyjęcie projektu ustawy o Rzeczniku Praw Ucznia”. 

„Cieszę się, że udało nam się dotrzymać słowa i dzisiaj na rządzie ten projekt będziemy rozpatrywać” – powiedział Tusk. „I mam nadzieję, że nikomu nie przyjdzie do głowy, żeby wetować tak oczekiwane i tak oczywiste projekty, jak te dotyczące metropolii, czy te dotyczące praw uczniowskich” – zaznaczył.

Rzecznik rządu Adam Szłapka na konferencji po posiedzeniu rządu poinformował, że zgodnie z projektem wprowadzony zostanie na poziomie ustawowym katalog praw i obowiązków uczniów. „Po raz pierwszy w jednym miejscu, bo to nie jest tak, że te prawa, obowiązki uczniów nie były nigdzie spisane, ale tu to jest ujednolicone” – zaznaczył.

Przekazał także, że nowelizacja wprowadza rzeczników praw uczniów, żeby zapewnić jednolite standardy ochrony uczniów w całym kraju. Wyjaśnił, że chodzi też o wprowadzenie „jasnych jednolitych zasad reagowania na niewłaściwe zachowania, z naciskiem oczywiście najpierw na działania wychowawcze, na przykład na rozmowę z uczniem”. Dodał, że zgodnie z projektem od 2028 r. w każdej szkole będą obowiązkowe rady szkół z udziałem uczniów, rodziców i nauczycieli.

Jak podało MEN w komunikacie, w projekcie zaproponowano katalog praw oraz obowiązków ucznia wpisać do ustawy. Co - jak wyjaśniono - pozwoli każdemu znaleźć je w jednym miejscu, zamiast szukać w szeregu różnych aktów prawnych. Zaproponowano też wprowadzić do ustawy katalog działań wychowawczych i kar dla uczniów oraz procedury ich nakładania. „Zasadą będzie stosowane działań wychowawczych. Dopiero gdy okażą się one niewystarczające, dyrektor będzie mógł wszcząć formalne postępowanie o ukaranie ucznia” - czytamy w komunikacie. Wskazano w nim, że resort edukacji stawia na wychowawczą rolę szkół.

W projekcie zawarto przepisy gwarantujące uczniom ustawowe prawo do „kształtowania własnego stroju i wyglądu”. Przysługuje mu wolność „od dyskryminacji z jakiegokolwiek powodu”, a w szczególności ze względu m.in. na wygląd. Jednocześnie uczeń ma „ubierać się zgodnie z ogólnie przyjętymi normami społecznymi”. Niedozwolone ma być noszenie stroju „nawołującego do nienawiści, dyskryminacji innych osób, sprzecznego z przepisami prawa lub stwarzającego zagrożenie dla bezpieczeństwa innych osób przebywających w tej szkole/placówce lub dla samego ucznia". Ponadto obowiązkiem ma być przestrzeganie zasad określonych w statucie szkoły co do stroju i wyglądu, np. podczas zajęć wychowania fizycznego oraz zajęć edukacyjnych w warsztatach, laboratoriach i pracowniach szkolnych.

Zgodnie z projektem utworzone mają być organy ochrony praw uczniowskich: Krajowy Rzecznik Praw Uczniowskich (ma być wyłaniany w drodze konkursu na 4-letnią kadencję);16 wojewódzkich rzeczników praw uczniowskich (działających przy kuratorach oświaty, powoływanych i odwoływanych przez Krajowego Rzecznika Praw Uczniowskich na niewiążący wniosek kuratora oświaty) oraz fakultatywnie gminnych (miejskich) i powiatowych rzeczników praw uczniowskich (decyzje w tej sprawie - tak jak obecnie - pozostawione zostaną jednostkom samorządu terytorialnego). Będą też szkolni rzecznicy praw uczniowskich, którymi będą opiekunowie samorządów uczniowskich. Ich działalność będzie mogła być wspierana przez co najmniej jednego ucznia-pełnomocnika, jeśli szkoła lub placówka przewidzi to w swoim statucie.

Wprowadzony ma być również obowiązek powoływania rad szkół i placówek (z wyjątkami dla szkół lub placówek, w których ze względu na specyfikę organizacji pracy nie ma możliwości wyłonienia stałej reprezentacji rodziców lub uczniów, jak np. szkoły przyszpitalne). Obowiązek ten został odroczony do 1 września 2028 roku.

Nowelizacja ma też uporządkować sytuację prawną uczniów pełnoletnich w zakresie dostępu do ocen i usprawiedliwiania ich nieobecności. Przewidziano wymóg, by do usprawiedliwienia nieobecności dołączać informację o powodzie nieobecności (jednak bez informacji nadmiernych lub wrażliwych). Tryb, termin i forma usprawiedliwienia wciąż będą jednak wewnętrzną decyzją każdej szkoły lub placówki. Ostatecznie zrezygnowano z proponowanego w pierwotnej wersji projektu podwyższania tzw. progów frekwencyjnych.

dsr/ agz/ mr/